Wrth i Elizabeth Kensler baratoi i adael Gwasanaethau Llyfrgell Prifysgol Aberystwyth, rydym am gymryd eiliad i ddathlu ei chyfraniad a’r effaith barhaol y mae’n gadael ar ei hôl.
Mae gan Elizabeth allu rhyfeddol i gysylltu â phobl, cydweithwyr, defnyddwyr y llyfrgell, ac ymwelwyr fel ei gilydd, ac i greu amgylchedd sy’n teimlo’n wirioneddol groesawgar a chefnogol. Yn union beth ddylai llyfrgell fod. Trwy ei gwaith a’i phresenoldeb mae hi wedi helpu i lunio gwasanaeth sy’n canolbwyntio ar bobl, nid prosesau yn unig (er y bydd unrhyw un sydd wedi gweithio gyda hi yn gwybod bod ganddi werthfawrogiad arbennig o’r rheini hefyd!).
Nia ac Elizabeth, 2008
Ers 2008 mae Elizabeth wedi bod yn gweithio ar sail rhannu swydd gyda Nia Ellis, gan gychwyn fel Rheolwyr Gwasanethau Cwsmeriaid.
Pan gychwynom ni, y dasg gyntaf gawsom oedd uno staff desg y llyfrgell a staff y ddesg cyngor cyfrifiadurol. Roedd hyn yn golygu dod â dau dîm dra gwahanol at ei gilydd a hefyd ail-ddylunio’r ddesg ar Lefel D.
Cwblhawyd y gwaith adeiladu ar Lefel D yn haf 2011.
Ac eto yn 2017, Elizabeth fu’n arwain ar y gwaith atgyweirio ar Lyfrgell Thomas Parry, gan gyflawni gwyrthiau i gael y llyfrgell yn barod ar gyfer dechrau blwyddyn academaidd 2017. Fe weithiodd yn ddiflino gan ysbrydoli staff o’i hamgylch i wneud ymdrech arbennig i gwblhau’r gwaith.
Un gwahaniaeth mawr yn y blynyddoedd cynnar hynny oedd gweithio ar draws y Gwasanaethau Gwybodaeth a gyda chydweithwyr ar draws y Brifysgol i wella profiad Wythnos y Glas i fyfyrwyr. Trwy gydweithio’n fwy effeithiol, llwyddwyd i gwtogi’r ciwiau hirfaith a ystyriwyd yn hollol normal ar y pryd. Bu’n cadeirio’r grŵp cynefino am flynyddoedd, gan gydlynu’r gwaith a chwilio am gyfleoedd i wella ein harferion a’n prosesau. Roedd y parodrwydd yma i ddatblygu rhwydweithiau yn agwedd bwysig iawn ar ei gwaith, gan ei gwneud hi’n gymaint haws wedyn i gydweithio. Doedd hyn ddim yn rhywbeth strategol, ond yn rhywbeth annatod a oedd yn perthyn iddi – yn gyfathrebwr heb ei hail. Roedd ei harfer o flaenoriaethu rhannu gwybodaeth glir yn gyson yn enghraifft o sut iddi ddylanwadu ar arfer yr adran gyfan wrth i gydweithwyr ddod i ddeall a gweld gwerth a phwysigrwydd ein gwaith.
Mae’r ffocws ar brofiad y myfyriwr wedi bod yn bwysig iddi erioed, a dyna pam bod dysgu am dechnegau UX(User Experience) wedi cael dylanwad mor fawr. Roedd gallu gwneud ein hymchwil ein hunain i arferion ac anghenion myfyrwyr mewn ffordd cymaint cyfoethocach a dyfnach nac arolygon yn drobwynt i ni. Roedd cael tystiolaeth ar gyfer datblygiadau a gwelliannau yn rhywbeth hollol resymegol. A thrwy ei brwdfrydedd a’i hegni, fe lwyddwyd i ledaenu’r arfer o ymgynghori â myfyrwyr neu ymchwilio i’w harferion. Mae Elizabeth wedi cyflwyno papur ar y pwnc yma (New approaches to improving the student experience at Aberystwyth University libraries: from Library Surveys to cognitive mapping) yng nghynhadledd LibPMC 2023.
Nia Ellis, Rheolwr Profiad y Myfyriwr a’r Defnyddiwr
Bydd colled fawr ar ôl Elizabeth ar draws Gwasanaethau’r Llyfrgell ac Addysg Ddigidol a thu hwnt. Mae hi wedi cydbwyso meddwl strategol ac arloesedd gyda gofal am y bobl o’i chwmpas, ac mae ei dylanwad i’w weld nid yn unig yn y gwasanaethau y mae hi wedi’u llunio, ond yn y ffyrdd y mae cydweithwyr yn gweithio gyda’i gilydd bob dydd.
Rwyf wedi bod yn ffodus iawn i fod wedi gweithio gydag Elizabeth ers blynyddoedd lawer, ac rwyf bob amser wedi ei hedmygu fel model rôl; mae ganddi wybodaeth ac arbenigedd rhagorol fel llyfrgellydd ac mae’n eiriolwr cryf dros wasanaeth y llyfrgell yn y Brifysgol. Dim ond pan ddaeth hi’n rheolwr llinell i mi y sylweddolais pa mor eithriadol yw hi fel person, a pha mor ffodus oeddwn i.
Yn ogystal â’i phroffesiynoldeb cadarn a’i chred ddofn yng ngwerth llyfrgelloedd i addysg uwch ac i gymdeithas, roedd ffynhonnell ddi-ben-draw o garedigrwydd a hiwmor ganddi. Beth bynnag oedd yr her – ailstrwythuro, COVID, salwch – roedd Elizabeth yno dro ar ôl tro, yn rhoi ei hamser a’i haelioni, ac yn meddu ar y gallu arbennig hwnnw i ysbrydoli a gwneud i chi deimlo’n well am bethau, rhywbeth na ellir ei brisio.
Joy Cadwallader, Llyfrgellydd ac Arweinydd Cyswllt Academaidd a Sgiliau Myfyrwyr
Rydym yn hynod ddiolchgar am ei hegni, ei dirnadaeth a’i harweinyddiaeth feddylgar, ac rydym yn dymuno pob llwyddiant iddi yn y bennod nesaf.
Heddiw (21 Mai) yw Diwrnod Ymwybyddiaeth Hygyrchedd Byd-eang.
O fewn Taith y Myfyriwr, mae gennym Dîm Hygyrchedd a Lles sy’n gweithio gyda myfyrwyr trwy gydol y flwyddyn. Mae’r Tîm yn cynnwys dros 50 o staff cynorthwyol anfeddygol sy’n darparu cymorth mentora neu sgiliau astudio 1:1 i fyfyrwyr ag anabledd neu wahaniaeth dysgu.
Y llynedd fe wnaethant gefnogi dros 800 o’n myfyrwyr – mae nifer y myfyrwyr y maent yn eu cefnogi wedi cynyddu 34% yn y pum mlynedd diwethaf.
Dyma beth mae ein myfyrwyr wedi bod yn ei ddweud am y tîm eleni:
… hynod o werthfawr, gan ganiatáu i mi… aros yn y brifysgol trwy gydol yr heriau niferus sydd wedi codi yn ystod fy nghwrs.
… wir wedi gwerthfawrogi … [cael]… cefnogaeth barhaus trwy gydol ein gradd gyfan gan yr un bobl (yn hytrach na staff gwahanol bob blwyddyn). Rwy’n awtistig ac mae hynny’n gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i mi.
[Y gweithiwr cymorth] oedd yr unigolyn pwysicaf yn ystod fy nghyfnod yn y brifysgol… heb y gwasanaethau byddwn yn cael llai o drefn a diddordeb gan eraill, sef y ddwy elfen fwyaf hanfodol yn fy llwyddiant yn y brifysgol.
Credwn fod y myfyriwr hwn yn crynhoi’r gwasanaeth yn berffaith: “Anhygoel… Hollol wych… Ffantastig… Rhyfeddol… Amhrisiadwy… o’r radd flaenaf”
Ond nid y staff hyn yn unig sy’n gwneud yn siŵr bod yr hyn a wnawn mor hygyrch â phosibl. Dyma rai o’r pethau y mae ein timau eraill yn eu gwneud.
Cynnwys Blackboard
Mae Blackboard Ally ar gael i bob myfyriwr a staff yn y brifysgol. Eleni mae 59,541 o ddogfennau wedi’u lawrlwytho mewn fformat amgen gan 3,894 o ddefnyddwyr. Y fformat mwyaf cyffredin yw’r PDF wedi’i dagio.
Mae staff wedi gwneud 3,417 o atgyweiriadau i’r cynnwys – dyna 3,417 o newidiadau sy’n gwneud deunyddiau addysgu yn fwy hygyrch i’w defnyddio.
Sgôr cwrs cyfartalog Ally ar gyfer cyrsiau 2025-26 yn Blackboard yw 72%.
Ym mis Tachwedd 2025, cymerodd PA ran yn Niwrnod Trwsio’ch Cynnwys Blackboard a daethant yn 3ydd yn y DU am nifer yr atgyweiriadau i gynnwys Blackboard a wnaed.
Llyfrau ac erthyglau mewn cyfnodolion
Mae’r holl sganiau o benodau o lyfrau ac erthyglau mewn cyfnodolion y mae ein gwasanaeth digido yn eu paratoi ar gyfer rhestrau darllen mewn fformat hygyrch. Maent yn defnyddio sganio OCR (Adnabod Nodau Gweledol), sy’n golygu bod sganiau wedi’u huwchlwytho o benodau o lyfrau ac erthyglau mewn cyfnodolion mewn rhestrau darllen yn gwbl ddarllenadwy, chwiliadwy a hygyrch. Yn ogystal â chydymffurfio â deddfwriaeth, mae’r sganiau hyn yn hygyrch i bob dysgwr. Mae dogfennau OCR wedi’u sganio yn gydnaws â thechnolegau cynorthwyol megis darllenwyr sgrin, ac mae ganddynt gyfleusterau llywio testun hefyd.
Yn ogystal â sganio eitemau ar gyfer rhestrau darllen, gall y tîm hefyd greu copïau hygyrch ar gyfer llyfrau i fyfyrwyr sydd wedi datgan anabledd i’r brifysgol. Mae gennym drwydded sy’n galluogi i ni wneud neu ddod o hyd i gopïau hygyrch o lyfrau os nad oes fersiwn hygyrch addas ar gael i’w brynu. Os nad yw testun wedi’i gynnwys gan y drwydded ond ein bod yn berchen ar gopi gwreiddiol, efallai y byddwn yn dal i gynhyrchu copi hygyrch ar gyfer astudiaeth bersonol neu ymchwil.
Mae’r gwasanaeth hwn yn rhad ac am ddim i fyfyrwyr cymwys a gellir ei ddefnyddio drwy e-bostio digideiddio@aber.ac.uk.
Eitemau synhwyraidd ar gyfer sesiynau lles
Cyflwynodd y staff yn ein Gwasanaeth Lles focsys o eitemau synhwyraidd y gellir eu cynnig i fyfyrwyr mewn sesiynau Lles i’w helpu i reoli’r angen am hunan-ysgogi (stimio). Dyma enghraifft o’r eitemau sydd ar gael:
Defnyddio Deallusrwydd Artiffisial
Mae ein llyfrgell ysgogiadau DA newydd sydd ar gael i bawb yn cynnwys gwybodaeth am ddefnyddio DA i ddefnyddwyr sydd â gofynion hygyrchedd. Gallwch weld rhai enghreifftiau o hyn mewn rhai enghreifftiau o’r llyfrgell ysgogiadau
Ailysgrifennu mewn Iaith Eglur
“Ailysgrifennwch y testun canlynol mewn iaith eglur, hawdd ei deall gan gadw’r ystyr gwreiddiol. Torrwch frawddegau cymhleth yn gamau byrrach a thynnwch unrhyw jargon diangen. Tynnwch sylw at unrhyw dermau a allai fod angen esboniad o hyd.”
Canllaw Cam wrth Gam Niwroamrywiaeth-Gyfeillgar
“Trowch y dasg hon yn ganllaw cam wrth gam sy’n addas ar gyfer dysgwyr niwrowahanol. Cofiwch gynnwys camau byr, clir, delweddau neu drosiadau dewisol, a chrynodeb o bwyntiau allweddol. Osgowch fanylder llethol iawn. Peidiwch ag ychwanegu cynnwys nad yw’n gysylltiedig â’r dasg.”
Dod o hyd i’ch ffordd o amgylch y llyfrgell.
Mae AccessAble yn adnodd gwych sy’n helpu i hwyluso’r broses o gynllunio ar gyfer, a llywio’r Campws yma yn Aberystwyth. Mae’n darparu gwybodaeth i bobl am bethau megis lle parcio hygyrch, mynediad ramp, ble mae’r dolenni clyw a ble y gallant ddod o hyd i doiledau hygyrch. Gall hyn fod yn wirioneddol galonogol i bobl wrth iddynt gynllunio i fynychu rhywle sy’n newydd a/neu’n anghyfarwydd.
Daeth yr adeg unwaith eto! Mae’r amser yn prysur nesáu, mae’r llyfrgell yn llenwi, ac yn sydyn mae pawb yn siarad am adolygu ac arholiadau. Rydyn ni gyd wedi bod yn yr sefyllfa, ac er nad oes unrhyw un yn hoffi arholiadau, dyma eich cyfle i ddangos popeth rydych chi wedi’i ddysgu eleni.
Cymerwch anadl. Ewch amdani – ac mae cefnogaeth ar gael yma yn y llyfrgell.
Adolygu, ond mewn ffordd sy’n gweithio i chi
Nid oes un ateb a fydd yn gweddu i bawb pan ddaw hi i adolygu. Mae rhai pobl yn credu’n gryf mewn nodiadau lliwgar a chardiau fflach, mae eraill angen cerddoriaeth gefndir, ac mae rhai eisiau distawrwydd llwyr a choffi cryf. Y newyddion da? Mae yna lawer o gefnogaeth yn y llyfrgell i’ch helpu i ddarganfod beth sy’n gweithio orau i chi.
Canllawiau ymarferol ar sut i adolygu’n effeithiol gan gynnwys ble i ddod o hyd i hen bapurau
Gwahanol ddulliau adolygu i roi cynnig arnynt (y tu hwnt i ail-ddarllen nodiadau yn unig)
Awgrymiadau a chyngor gan eich cyfoedion sydd eisoes wedi bod drwy’r profiad
P’un a ydych chi’n llenwi’ch pen â gwybodaeth funud olaf, yn cynllunio wythnosau ymlaen llaw, neu rywle rhwng y ddau, mae’n lle cadarn i ddechrau.
Yn ôl i’r rhestr ddarllen
Mae nawr yn amser da i ail-ymgyfarwyddo â rhestr ddarllen y modiwl. Does dim angen i chi ddarllen popeth o glawr i glawr – meddyliwch amdano fel gloywi yn hytrach nag ailgychwyn.
Gall ailymweld â thestunau allweddol eich helpu i:
Lenwi’r bylchau yn eich dealltwriaeth
Ailgysylltu pynciau darlithoedd â darlleniadau craidd
Cryfhau eich hyder wrth adolygu meysydd anodd
Defnyddiwch eich rhestr ddarllen i ganolbwyntio ar benodau hanfodol neu adrannau sy’n gysylltiedig â phynciau arholiadau, a phorwch drwy destunau a argymhellir am eglurhad neu enghreifftiau. Mae gan y llyfrgell gopïau ar gael fel y gallwch ailymweld â’r deunydd pan fydd yn cyd-fynd â’ch amserlen adolygu. Gallwch ddod o hyd i bopeth yn hawdd trwy restrau darllen Aspire a Primo, catalog y llyfrgell, i wirio argaeledd, eich hanes benthyca, gweld testunau ar-lein, neu ddod o hyd i eitemau ar y silffoedd.
Casgliad Astudio Effeithiol
Ddim yn siŵr sut i adolygu, heb sôn am beth i’w adolygu? Gall Casgliad Astudio Effeithiol y Llyfrgell eich helpu.
Mae’r casgliad print ac ar-lein hwn yn llawn llyfrau sgiliau adolygu ac astudio sydd wedi’u cynllunio i’ch helpu i astudio’n fwy craff. P’un a ydych chi’n chwilio am awgrymiadau cyflym neu i ailwampio eich strategaeth adolygu yn llwyr, mae’r llyfrau hyn yn berffaith ar gyfer pori drwyddynt pan fydd arnoch angen arweiniad ychwanegol. Yn ddelfrydol ar gyfer mireinio sgiliau, rhoi hwb i hyder, neu roi cynnig ar ddull newydd o astudio. Porwch y tro nesaf y byddwch chi yn y llyfrgell – fe welwch y casgliad ar Lawr F, gyferbyn â’r lifft yn Llyfrgell Hugh Owen, a gyferbyn â’r Ddesg Ymholiadau yn Llyfrgell y Gwyddorau Ffisegol.
Dewch o hyd i’ch man astudio perffaith
Mae’n ymwneud â lleoliad, lleoliad, lleoliad! Os oes arnoch angen amser tawel i ganolbwyntio, mae gan Lyfrgell Hugh Owen, a Llyfrgell y Gwyddorau Ffisegol ar y campws, yn ogystal â’r Weithfan yn y dref ddigon o fannau astudio tawel wedi’u cynllunio ar gyfer adolygu.
A yw’n well gennych adolygu ar eich pen eich hun? Mae carelau astudio unigol y Llyfrgell yn ddewis gwych. Wedi’u cynllunio ar gyfer astudio annibynnol, maent yn rhoi lle i chi ganolbwyntio, gweithio trwy’ch nodiadau, a mynd i’r afael ag adolygu ar eich cyflymder eich hun. Pan fyddwch chi eisiau llai o ymyriadau a mwy o ganolbwyntio, dyma’r lleoliad perffaith.
A yw’n well gennych adolygu gyda ffrindiau? Mae’r ystafelloedd astudio i grŵp hefyd ar gael – perffaith ar gyfer trafod pethau, profi eich gilydd, neu ddim ond teimlo’n llai unig yn ystod diwrnodau adolygu hir.
Tylluan y nos? Llenwi’ch pen â gwybodaeth ben bore? Rhywle yn y canol? Nid yw adolygu yn cadw oriau swyddfa – ac nid yw’r llyfrgell chwaith. Yn ystod cyfnod yr arholiadau ac adolygu, mae holl loriau Llyfrgell Hugh Owen ar agor 24/7 fel y gallwch bori trwy lyfr, gwirio cyfeirnod eto, neu wasgu rhywfaint o adolygu munud olaf pryd bynnag y byddwch yn teimlo’r cymhelliad. Ac os ydych chi’n astudio ar ôl oriau craidd ac yn awyddus i adolygu am 2yb, gwnewch yn siŵr bod gennych eich Cerdyn Aber i fynd i mewn ac allan o Lyfrgell Hugh Owen.
Mae arholiadau’n heriol – allwch chi ddim gwadu hynny – ond pan fyddwch chi’n camu’n ôl, cofiwch mai dim ond un rhan o’ch taith yn y brifysgol ydyn nhw. Byddwch yn garedig â chi’ch hun, cymerwch seibiannau, bwytewch brydau go iawn (nid byrbrydau yn unig), a sicrhewch eich bod yn cael rhywfaint o gwsg. Gall manteisio i’r eithaf ar y cymorth adolygu a’r mannau astudio sydd ar gael yn y llyfrgell eich helpu i aros ar y trywydd iawn.
Rydych chi wedi dysgu llawer – nawr yw’r amser i ddod â’r cyfan at ei gilydd.
