Rhaglen 2022

Dydd Llun 28 Tachwedd  2022

13:00 – 13:30

Lleoliad: Ystafell seminar 0.30, IBERS

Sesiynau ar gyfer Dysgwyr y Gymraeg

Yr Athro Mererid Hopwood
Eurig Salisbury

Cyflwyniad i’r Gynghanedd ac Ynys Afallon gan T. Gwynn Jones

Yn y ddwy sesiwn bydd staff o Adran y Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd y Brifysgol yn rhoi cyflwyniad i ddau ffigwr pwysig yn llenyddiaeth Cymru, a dau sydd wedi dychmygu byd gwell.

Bydd geirfa ar y powerpoint a bydd y cyflwyniadau’n addas ar gyfer dysgwyr Sylfaen +.

Geirfa glir. Sgwrsio araf. Hwyl. Rhowch gynnig arni.

14:00 – 15:00

Lleoliad: Ystafell seminar 0.30, IBERS

Dyfodol systemau bwyd cynaliadwy

Bydd panel o weithredwyr lleol ac ymchwilwyr o Brifysgol Aberystwyth yn trafod gwahanol agweddau ar sut y gallwn sicrhau systemau bwyd mwy cynaliadwy ar gyfer y dyfodol.

Yr Athro John Draper, Prifysgol Aberystwyth
Dr Catherine Howarth, Prifysgol Aberystwyth
Heather McClure, Bwyd Dros Ben Aberystwyth
Jane Powell, Garden Organic

Dydd Mawrth 29 Tachwedd  2022

12:00 – 13:00

Lleoliad: Sinema, Canolfan y Celfyddydau

Swyddogaeth ymgyrchedd lleol wrth ffurfio dyfodol gwahanol

Bydd panel o ymgyrchwyr lleol ac ymchwilwyr ym Mhrifysgol Aberystwyth yn trafod gwahanol agweddau ynglŷn â’r ffordd y gall ymgyrchu roi ffurf i’r byd rydyn ni’n byw ynddo. 

Mae’r panel yn cynnwys cyfraniadau gan: 
Alexander Gilbey, Yr Ysgol Gelf, Prifysgol Aberystwyth 
Jessica Kleczka, seicolegydd hinsawdd, ymgyrchydd, addysgwr 
Altea Fradley, Bwyd Dros Ben Aber, Hwb Bwyd Dyfi 
Ezz Miles, cadwraethwr a chyfathrebwr gwyddoniaeth 
Freya Blyth, The Bookshop by the Sea

Dydd Iau 1 Rhagfyr 2022

10:00 – 12:00

Lleoliad: Arlein

Dinasoedd cynaliadwy

Yr Athro Mark Whitehead
Y mathau anghywir o glyfar: safbwyntiau beirniadol ar y ddinas dechnolegol-gynaliadwy

Dr Hannah Hughes
Swyddogaeth dinasoedd wrth lunio cytundebau amgylcheddol ar raddfa fyd-eang

Sesiwn ar y cyd rhwng ymchwilwyr Prifysgol Aberystwyth a Phrifysgol Pondicherry, yn craffu ar yr heriau a’r cyfleoedd o ran hyrwyddo dinasoedd cynaliadwy yng Nghymru ac India. Bydd y sesiwn hefyd yn edrych ar y posibiliadau am gydweithio rhwng Aberystwyth a Pondicherry i geisio hyrwyddo dinasoedd cynaliadwy yn y dyfodol.

11:00 – 13:00

Lleoliad: MedRus Mawr, Penbryn

Lee Waters MS

Agoriad Swyddogol Canolfan Trafnidiaeth a Symudedd (CeTrAM)

​​Lansiad swyddogol Canolfan rhyngddisgyblaethol newydd ar gyfer Trafnidiaeth a Symudedd (CeTraM) Prifysgol Aberystwyth gyda Lee Waters AS, Y Dirprwy Weinidog dros Newid Hinsawdd.

​Mae’r digwyddiad yn cynnwys cyfraniadau gan:

Yr Athro Charles Musselwhite, Prifysgol Aberystwyth Cyflwyno trafnidiaeth ac iechyd

Prif areithiau: Dr Justin Spinney, Prifysgol Caerdydd Trafnidiaeth, symudedd ac iechyd

Dr Rachel Rahman, Prifysgol Aberystwyth Gofal iechyd gwledig a safbwyntiau ar drafnidiaeth ac iechyd

Yr Athro Peter Merriman, Prifysgol Aberystwyth Symudedd a’r dyniaethau


Dydd Gwener 2 Rhagfyr 2022

12:00 – 13:00

Lleoliad: Sinema, Canolfan y Celfyddydau

Jacob Gough

GALWAD: the key principles of the project of Future Generations & Sustainability, Radical Inclusion and Innovation in Storytelling

Jacob Gough
Cyfarwyddwr Gweithredol yn y Casgliad Cymru

Wedi’i hysbrydoli gan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (2015), polisi rhyfeddol Cymru sy’n rhoi hawliau cenedlaethau’r dyfodol wrth wraidd y broses o wneud penderfyniadau, mae GALWAD yn stori sy’n dod â dyfodol posibl ar ruthr i’r presennol. Mae’n gwthio ffiniau ynglyn â sut mae straeon wedi cael eu hadrodd, gyda chymeriadau a straeon yn cysylltu ar draws drama deledu, perfformiadau byw, cyfryngau cymdeithasol a newyddion.

Wedi’u hysbrydoli gan arbenigedd byd-eang yn amodau hinsoddol, technolegol a chymdeithasol y deng mlynedd ar hugain nesaf, daeth 120 o bobl o gymunedau ledled Cymru ynghyd i ddychmygu bywyd yn 2052, er mwyn creu ‘byd stori’ GALWAD. Defnyddiwyd yr adnodd adeiladu byd a grëwyd gan ddylunwyr, awduron a’r stiwdio greadigol, Peter&Paul, wrth wneud byd GALWAD yn 2052.

13:00 – 15:00

Lleoliad: Ystafell seminar 0.31, IBERS

​Writing The Worlds We Want: Gweithdy Ysgrifennu Creadigol

Dr Jacqueline Yallop

​​​Roedd llyfrau diweddar Jacqueline Yallop ‘Dreamstreets: A Journey Through Britain’s Village Utopias‘ a ‘Big Pig Little Pig: A Tale of Two Pigs in France‘ yn archwilio ffyrdd o adeiladu’r bydoedd a garem, o hwsmonaeth gynaliadwy i ehediad dychymyg pensaernïol. Wrth gyflwyno’r ymchwil hwn, bydd Jacqueline yn siarad am ei gwaith ar arbrofion iwtopaidd.

Yna bydd y mynychwyr yn cael cyfle i weithio ar eu syniadau iwtopaidd eu hunain mewn gweithdy ysgrifennu creadigol gan adeiladu ar y themâu a’r enghreifftiau a drafodwyd.

Nid oes angen profiad ysgrifennu. Dewch â rhywbeth i ysgrifennu arno/gydag ef.

19:00 – 20:00

Lleoliad: Arlein

Canfod lloches: Straeon y rhai ddihangodd i Gymru a dianc rhag y Natsïaid

​​Dr Andrea Hammel

Yn y sgwrs hon bydd ​​Dr Andrea Hammel (Cyfarwyddwr y Ganolfan Symudedd Pobl) yn adrodd hanesion y rhai ddihangodd i Gymru o Ganolbarth Ewrop yn y 1930au er mwyn dianc rhag y Natsïaid. Mae’r sgwrs yn cynnwys straeon a ffotograffau gweithwyr, artistiaid, entrepreneuriaid, a phlant oedd yn ffoaduriaid. Mae mwyafrif y straeon yn gymhleth ac yn cynnwys disgrifiadau am ddianc a lletygarwch ond hefyd am drawma a cholled.

Ar ddiwrnod y sgwrs hon byddwn yn coffáu 84 mlynedd ers y dyddiad pan gyrhaeddodd y Kindertransport cyntaf â phlant a oedd yn ffoaduriaid o Ferlin i’r Deyrnas Unedig.


Dydd Sadwrn 3 Rhagfyr 2022

10:00 – 16:00

Lleoliad: Sinema, Canolfan y Celfyddydau

TEDxAberystwyth: Datrysiadau lleol i faterion byd-eang

Mae TEDxAberystwyth yn rhaglen o ddigwyddiadau lleol, hunan-drefnus a di-elw. Bydd staff ymchwil Prifysgol Aberystwyth yn cynnal sgyrsiau ar y thema: Datrysiadau lleol i faterion byd-eang.

Mae’r digwyddiad yn cynnwys sgyrsiau pryfoclyd gyda syniadau gwreiddiol ac ysgogol o’r celfyddydau, gwyddoniaeth, y cyfryngau, chwaraeon, yr amgylchedd, cymdeithas a thu hwnt.


Dydd Llun 5 Rhagfyr 2022

19:30 – 20:30

Lleoliad: Bar, Canolfan y Celfyddydau

Caffi Gwyddoniaeth

Yr Athro Neil Glasser

​Mae Caffi Gwyddoniaeth Aberystwyth yn falch iawn o ailymddangos yn dilyn cyfnodau clo Covid: byddwn yn cyfarfod ar ddydd Llun, unwaith y mis. Bydd ein digwyddiad agoriadol yn sgwrs gan yr Athro Neil Glasser, Dirprwy Is-Ganghellor Prifysgol Aberystwyth, o’r Gyfadran Gwyddorau Daear a Bywyd. Bydd yr Athro Glasser yn esbonio cynlluniau uchelgeisiol y Brifysgol i fod yn sefydliad Carbon Sero Net erbyn 2030. Dewch i ddysgu sut i droi gwyddoniaeth yn atebion ymarferol, a phroblemau’n gyfleoedd, fel arae solar newydd y Brifysgol.


Dydd Mercher 25 Ionawr  2023

13:00 – 14:00

Lleoliad: Ystafell seminar 0.30, IBERS

Caffi Ymchwil

Dr Alice Vernon

Cyfle gwych i ymchwilwyr gwrdd dros ginio i rwydweithio a rhannu’r arfer gorau ar gyfnewid gwybodaeth. Bydd gwobrau Effaith Ymchwil yn cael eu cyflwyno yn ystod y sesiwn hon.


Lleoliad: Arlein ac yn y dref

​Stryd y Beirdd II

​​Eleni eto, i gyd-fynd â Gŵyl Ymchwil Prifysgol Aberystwyth, bydd tri bardd o'r Brifysgol yn cyfansoddi cyfres o gerddi mewn ymateb i lawysgrifau o'r Llyfrgell Genedlaethol sy'n ymwneud â thema'r Ŵyl: 'Y Bydoedd a Fynnwn'.

Yn dilyn llwyddiant Stryd y Beirdd I, bydd y casgliad newydd o gerddi a llawysgrifau yn cael ei arddangos ar-lein ac ar leoliad yn nhref Aberystwyth.
Cyfansoddwyd y cerddi ar gyfer prosiect Stryd y Beirdd II gan Eurig Salisbury a Mererid Hopwood o Adran y Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd, a Matthew Jarvis o'r Adran Saesneg ac Ysgrifennu Creadigol, gydag ymchwil a nodiadau esboniadol pellach gan Dr Cathryn Charnell-White.

Gan weithio drwy Rwydwaith y Llawysgrif a'r Llyfr, partneriaeth gyda'r Llyfrgell Genedlaethol, a gyda chydweithrediad Cyngor Sir Ceredigion, mae'r prosiect yn dod â gweithiau o'r gorffennol at sylw'r cyhoedd. Ei nod yw defnyddio'r celfyddydau i daflu goleuni newydd ar y gorffennol ac i ysbrydoli syniadau newydd ar gyfer y presennol a'r dyfodol.

Bydd mwy o fanylion am Stryd y Beirdd II yn dilyn yn y man.

Digwyddiadau Blaenorol

Dydd Gwener 18 Tachwedd  2022

11:00 – 12:00

Lleoliad: Oriel 2, Canolfan y Celfyddydau

​​Sgwrs ac Arddangosfa’r Curadur

Dr Andrea Hammel

Ffoaduriaid yng Nghymru a ddihangodd rhag Sosialaeth Genedlaethol: Dysgu o’r Gorffennol ar gyfer y Dyfodol

Mae'r arddangosfa hon yn olrhain hanes ffoaduriaid yng Nghymru o'r 1930au tan heddiw. Mae'n adrodd hanesion y rhai a ddihangodd rhag Sosialaeth Genedlaethol yng Nghanolbarth Ewrop i chwilio am noddfa, gan nodi cyffelybiaethau â ffoaduriaid cyfoes.

Mae'n cynnwys gwaith celf, gwrthrychau, ffotograffau, a llenyddiaeth, a ffilm. Bydd y curadur Andrea Hammel yn rhoi taith ragarweiniol fer o'r arddangosfa gan esbonio ei chyd-destun a'i hamcanion, a bydd digon o amser i ofyn cwestiynau. Croeso i bawb! 

Bydd yr arddangosfa ar agor tan 29 Ionawr 2023.

Dydd Llun 21 Tachwedd  2022

13:00 – 13:30

Lleoliad: Sinema, Canolfan y Celfyddydau

Sesiynau ar gyfer Dysgwyr y Gymraeg

Dr Robin Chapman

​​​Cyflwyniad i Wythnos yng Nghymru Fydd gan Islwyn Ffowc Elis

Yn y ddwy sesiwn bydd staff o Adran y Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd y Brifysgol yn rhoi cyflwyniad i ddau ffigwr pwysig yn llenyddiaeth Cymru, a dau sydd wedi dychmygu byd gwell.

Bydd geirfa ar y powerpoint a bydd y cyflwyniadau’n addas ar gyfer dysgwyr Sylfaen +.

Geirfa glir. Sgwrsio araf. Hwyl. Rhowch gynnig arni.

14:00 – 16:00

Lleoliad: Sinema, Canolfan y Celfyddydau

Ail-ddychmygu Cymreictod: Ymchwil Newydd a Datblygol

Mae'r drafodaeth banel hon wedi’i threfnu gan Ganolfan Gwleidyddiaeth a Chymdeithas Cymru ac mae’n dangos gwaith sy'n dod i'r amlwg gan ymchwilwyr ar ddechrau eu gyrfa o bob rhan o Gymru, y mae eu prosiectau'n cyfrannu at ddatblygu delweddau newydd ac esblygol o'r hyn sy'n gyfystyr â 'Chymreictod'. Gyda'i gilydd, mae'r panel yn ceisio deall sut rydym yn deall ac yn diffinio Cymru heddiw.

Mae’r panel yn cynnwys cyfraniadau gan:
Anne Marie Carty, Prifysgol Westminster
Sally Clifford, Prifysgol Aberystwyth
Alison Elliott, Prifysgol Aberystwyth
Rhys Morgan, Prifysgol Metropolitan Caerdydd

Bydd y Panel yn cael ei gadeirio gan yr Athro Matthew Jarvis, Dirprwy Bennaeth Ysgol y Graddedigion, Prifysgol Aberystwyth, a chyd-Gadeirydd Cymdeithas Llên Saesneg Cymru. Ar ôl y panel bydd cyfle i rwydweithio gyda the, coffi a theisennau crwst yn rhad ac am ddim.

17:30 – 18:45

Lleoliad: Lolfa Fach, Pantycelyn

Deialog a natur gwybod, adnabod a gweld

Yr Athro Rowan Williams
Yr Athro Mererid Hopwood

​​​Bydd yr Athro Rowan Williams a’r Athro Mererid Hopwood yn trafod rôl deialog wrth greu dyfodol gwell. Mae cyfieithiad teitl y digwyddiad hwn yn awgrymu sut y mae siaradwyr ieithoedd gwahanol yn gallu dirnad y byd mewn gwahanol ffyrdd. Yn y Gymraeg, mae tair berf: ‘gwybod’, ‘adnabod’ a ‘gweld’, yn Saesneg, mae dwy: ‘knowing’ a ‘seeing’. Yn y sgwrs hon cawn archwilio sut y gall deialog drwy ac ar draws ieithoedd ddyfnhau ein gallu i ddirnad a deall y berthynas rhyngom a’r byd o’n cwmpas.


Dydd Mawrth 22 Tachwedd  2022

9:30 – 12:00

Lleoliad: Lolfa Fach, Pantycelyn

​10 mlwyddiant y Coleg Cymraeg Cenedlaethol

​​Dathliad 10 mlynedd ers sefydlu’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol gyda sgyrsiau a derbyniad.

Mae’r digwyddiad yn cynnwys cyfraniadau gan:
Dr Catrin Wyn Edwards
Astudiaeth o bolisïau iaith mewn addysg, integreiddio a mewnfudo rhyngwladol yng Nghatalwnia

Dr Bleddyn Owen Huws
Llunio casgliad cyflawn o gerddi T. H. Parry-Williams

Dr Hywel Griffiths
Ffurfiant ceubyllau a'u pwysigrwydd ar gyfer esblygiad tirweddau a hyrwyddo geo-dreftadaeth

13:00 – 14:00

Lleoliad: Sinema, Canolfan y Celfyddydau

Jessica Kleczka

Goresgyn pryder am yr hinsawdd

Jessica Kleczka

Yr argyfwng hinsawdd yw un o’r bygythiadau mwyaf i iechyd meddwl, gydag ymchwil yn dangos bod 75% o bobl ifanc yn credu bod y dyfodol yn frawychus. 

Bydd y seicolegydd hinsawdd, yr ymgyrchydd a’r awdur Jessica Kleczka yn trafod sut y gallwn droi ein pryder am yr hinsawdd yn weithredu, gan greu gwytnwch ar yr un pryd, a bydd yn esbonio sut y gall y sawl sy’n newydd i fyd ymgyrchu ganfod eu lle yn y mudiad hinsawdd. 

Graddiodd Jessica o Aberystwyth ac mae bellach yn ymchwilio i gyfathrebu’n effeithiol am newid hinsawdd a sut mae'r argyfwng hinsawdd yn effeithio ar ein hiechyd meddwl. Mae hi'n ymgyrchu dros ddirwyn y defnydd o danwydd ffosil i ben yn gyflym ac mae'n gyd-arweinydd Cylch Cyfiawnder Hinsawdd Hero UK.

Dydd Mercher 23 Tachwedd  2022

13:00 – 14:00

Lleoliad: Sinema, Canolfan y Celfyddydau

Jacob Ellis

Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol

Jacob Ellis
Arweinydd Ysgogi Newid yn Swyddfa Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol Cymru

Mae ei brif gyfrifoldebau yn cynnwys cynghori uwch randdeiliaid gan gynnwys Gweinidogion y Llywodraeth i weithredu Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. 

Yn 2019 sefydlodd Academi Arweinyddiaeth Cenedlaethau’r Dyfodol ac mae wedi gweithio’n rhyngwladol i hyrwyddo’r ddeddfwriaeth sy’n arwain y byd. 

Mae’n Gyfarwyddwr Anweithredol Llenyddiaeth Cymru, yn Ymddiriedolwr Sgowtiaid Cymru a Theatr Genedlaethol Cymru. Mae’n gyn Newyddiadurwr i BBC Cymru ac mae’n un o gyn-fyfyrwyr Rhaglen Cynrychiolwyr Ieuenctid UNITE 2030.

15:00 – 16:00

Lleoliad: Arlein

Cyfres Seminarau Ymchwil CLaRE

Nerys Fuller-Love

Adfywio Cymunedol ym Mlaenau Ffestiniog

Adfywio Cymunedol ym Mlaenau Ffestiniog Mae tîm o ymchwilwyr o Ysgol Fusnes Prifysgol Aberystwyth wedi bod yn edrych ar sefydliadau datblygu cymunedol yng Nghymru. Gwyddom fod effeithiau COVID-19 a BREXIT wedi cael effaith negyddol ar economi Cymru ac mae rôl y mentrau cymdeithasol hyn wedi dod yn fwyfwy pwysig. Yn y seminar hwn bydd Nerys Fuller-Love yn canolbwyntio ar astudiaeth achos o Flaenau Ffestiniog sy'n amlygu'r ffyrdd y mae'r lleoliad hwn wedi addasu i amgylchedd economaidd cyfnewidiol.

25 – 27 Tachwedd  2022

Lleoliad: Canolfan y Dechnoleg, Machynlleth

Cynhadledd Rhwydwaith Ecoleg ac Esblygiad Cymru

Cynhadledd Rhwydwaith Ecoleg ac Esblygiad Cymru Cynhadledd flynyddol a drefnir gan fyfyrwyr yw Rhwydwaith Ecoleg ac Esblygiad Cymru. Y nod yw ceisio hyrwyddo ymchwil ôl-raddedig a chreu llwyfan rhwydweithio i wyddonwyr sydd ar ddechrau eu gyrfa ym Mhrifysgolion Cymru. 

Bydd y gynhadledd yn cynnwys sgyrsiau, sesiynau poster, areithiau cyweirnod, a digwyddiadau cymdeithasol. Traddodir y sesiynau cyweirnod gan Dr Alexander Georgiev a’r Athro Julia Jones. Trwy gyfrwng thema eang ecoleg ac esblygiad, ein nod yw annog pobl o feysydd amrywiol i gymryd rhan. Os ydych bron â chwblhau eich prosiect ymchwil neu os mai newydd ddechrau arno rydych chi, mae’r Rhwydwaith yn llwyfan ardderchog ar gyfer datblygu eich dawn i roi cyflwyniad mewn cynhadledd ac esbonio eich gwaith.