(Cymraeg) Plant Mewn Angen 2016

A translation of Michelle Rafferty’s Welsh-language post…

Aberystwyth students were keen to contribute to the BBC Children In Need campaign. One club in particular, Aberystwyth Rotaract Club, was busy painting faces on Friday 18 November – with a little help from Pudsey himself! What better event to hold during the Intercollegiate Dance weekend that brought students from all over Wales to Aberystwyth University?

‘We had hoped to raise a reasonable sum of money towards Children In Need by asking students on their night out to make a contribution towards having their faces painted,’ said Owain Jones, Aberystwyth Rotaract Club’s President . ‘We were also eager to raise awareness and to encourage students to join our club; a club that was established in the university last year. We photographed all the students who had their faces painted, and they will be posted on our Facebook page to show what sort of activities the club hosts.’

Michelle PLant mewn angen According to Gruff Huws, the student dressed as Pudsey for the night, ‘It was a successful evening in many ways – it was an opportunity for students to raise money for Children In Need. But we also had a good response and lots of questions about what exactly the club does, and what sort of activities who hold during the year. Despite almost freezing to death in the suit, it was worth every second for such a good cause!’

Some club members are photographed here. Members of Aberystwyth Rotaract Club volunteer on a weekly basis in the community. It is an international institution, mainly for young people between 18 and 30. The club organised many fundraising events last year – pub quizzes, pool competitions, and also stewarded the local fireworks display, the town’s Christmas lights ceremony and Christmas fairs – and plenty more!

Roteract Money has been raised for a range of charities including Mary’s Meals, the End Polio Now campaign, Mind and Children In Need. The evening was a resounding success and the club raised £71.75 for Children In Need.

Michelle Rafferty, Welsh and History, Part II

Y Ddraig yn dal i hedfan

Ar ddydd Iau 28ain Mai, lansiwyd cylchgrawn llenyddol Adran y Gymraeg, Y Ddraig, ym Mar Theatr y Werin, Canolfan y Celfyddydau. Cyhoeddir y cylchgrawn fel rhan o waith y cynllun gradd arloesol, Cymraeg Proffesiynol. Myfyrwyr y flwyddyn gyntaf a fu’n gyfrifol am gomisiynu a golygu’r holl eitemau, ac am drefnu’r lansiad i ddathlu ffrwyth eu gwaith.

Cydlynir modiwl y flwyddyn gyntaf gan Dr Bleddyn Huws a Dr Rhianedd Jewell, Darlithydd y Coleg Cymraeg Cenedlaethol mewn Cymraeg Proffesiynol. Dywedodd Dr Jewell:

“Mae’r profiad hwn yn rhoi blas i’r myfyrwyr ar gyhoeddi, golygu ac ysgrifennu’n broffesiynol. Fel rhan o’r cwrs mae’r myfyrwyr yn datblygu sgiliau hynod o werthfawr ar gyfer y byd gwaith ar ôl graddio, a gallant fod yn falch iawn o’r cylchgrawn hwn sydd o safon uchel iawn.”

Mae’r rhifyn eleni yn cynnwys amrywiaeth ddiddorol o gerddi, darnau o lên meicro a chyfres o gyfweliadau ag unigolion megis yr awdures llyfrau pobi, Elliw Gwawr, a’r actor Gareth Jewell.

Dyma bedwaredd flwyddyn y cylchgrawn yn ei ffurf bresennol gan mai cwrs gweddol newydd o hyd yw Cymraeg Proffesiynol, ond mae hanes Y Ddraig lawer yn hŷn.

Lansiwyd y gyfrol yn swyddogol eleni gan yr Athro Marged Haycock, a ddatgelodd yn ei hanerchiad fod y cylchgrawn bron mor hen ag Adran y Gymraeg. Nododd fod nifer fawr o lenorion Cymru wedi cyfrannu at Y Ddraig yn y gorffennol, gan gynnwys y bardd Gerwyn Wiliams, y nofelydd Mared Lewis a’r awdures Lleucu Roberts. Darllenodd englyn o rifyn 1985 yn y lansiad sydd yn disgrifio gwerth y cylchgrawn hyd heddiw:

Y Ddraig

Mawr yw pryder y werin – am yr haint

       Ym mhridd y Gorllewin,

Ond parhau wna’r hen ŷd prin,

– Y Ddraig ry nawdd i’r egin.

Gellir archebu copi o gylchgrawn Y Ddraig am £3 drwy gysylltu ag Adran y Gymraeg drwy e-bostio cymraeg@aber.ac.uk

 

Lansiad y Ddraid 2015 bach

Marged Edwards, Lois Roberts-Jones, Gwenno Ywain, Yr Athro Marged Haycock, Gwen Williams, Heledd Hawkins a Carwyn Eckley

Gwahoddiad i Lansiad Y Ddraig

Dewch i ddathlu Lansiad Y Ddraig, cylchgrawn llenyddol Adran y Gymraeg!

2.30 Dydd Iau 28 Mai, Bar Theatr y Werin, Canolfan y Celfyddydau.

Golygwyd y cylchgrawn gan fyfyrwyr Cymraeg Proffesiynol y flwyddyn gyntaf, a cheir cyfraniadau gan fyfyrwyr a staff yr Adran: straeon byrion, cerddi, cyfweliadau a mwy!

Dyma gyfle i ddod at ein gilydd unwaith eto cyn i bawb ddiflannu dros wyliau’r haf. Mae’r digwyddiad yn rhad ac am ddim, ac mae croeso cynnes i bawb!

Poster Y Ddraig 2015

Cadair Eisteddfodol 1912 Eisteddfodic Chair

Daeth ymwelydd arbennig iawn i’r Adran 4 Mehefin, sef Hefin Wyn. Mae Hefin Wyn yn gynfyfyriwr i ni ac roedd yn teithio i Aber am reswm penodol iawn.

Rydym fel Adran yn ffodus iawn bod Hefin Wyn a’i deulu wedi penderfynu cyflwyno cadair eisteddfodol a phortread o’i hen ewythr, Gwilym Williams, i’n gofal.

Roedd Gwilym yn raddedig o Brifysgol Aberystwyth ac yn gynfyfyriwr yn yr Adran. Profodd ei fod yn fardd medrus trwy ennill nifer o gadeiriau eisteddfodol, gan gynnwys Cadair Eisteddfod y Brifysgol, 1912 a feirniadwyd gan T. Gwynn Jones, darlithydd yn yr Adran ar y pryd.

Wedi i Gwilym raddio yn 1913 bu’n gweithio fel athro yn Ysgol Ganolraddol Y Drenewydd, lle cyfarfu â Jane Helen Rowlands, athrawes Ffrangeg. Mae’n debyg i’r ddau gwympo mewn cariad, ond penderfynodd Helen gysegru ei bywyd i waith cenhadol dramor. Dyma englyn a ysgrifennwyd gan Gwilym i ddymuno’n dda iddi:

Draw i randir yrIndia – mae Helen
Am hwylio o Walia;
O’n golwg ni, O gwylia
Hi dros y dŵr, Iesu da.

(Dan yr Helyg, 1917, t. 103)

Yn 1915, er nad oedd gorfodaeth arno, penderfynodd Gwilym ymuno â’r fyddin, a chafodd ei wneud yn Is-gapten gyda’r Ffiwsilwyr Cymreig. Yn ystod ei gyfnod yn hyfforddi yn Rhuddlan anfonai lythyrau at ei deulu ac at Helen hefyd. Anfonwyd ef i faes y gad fis Ebrill 1916 ac ar fore Sadwrn 20 Mai derbyniodd ei rieni luniau ohono yn ei lifrai milwrol. Heb yn wybod i’w deulu, cafodd Gwilym ei glwyfo yn ystod oriau mân y bore hwnnw a bu farw yn gynnar fore Sul 21 Mai. Claddwyd ef drannoeth, Ddydd Llun 22 Mai, a’r pnawn hwnnw derbyniodd ei deulu frysneges yn cadarnhau bod Gwilym wedi marw. Dyma a ddywedodd y Capten wrth dalu teyrnged i ddewrder y bardd ifanc:
Gwnâi filwr da, cofiaf iddo ddwedyd wrthyf un min nos, ill dau yn dyheu am gael byw i weld y rhyfel ’ma drosodd. ‘And yet,’ meddai, ‘there’s a certain romance in dying Young, and dying for your country’.

Cyhoeddwyd cyfrol goffa i Gwilym gan ei deulu yn 1917, sef Dan yr Helyg. Mae’r gyfrol yn cynnwys ei gerddi, rhai darnau o ryddiaith, yn ogystal â rhai englynion gan ei frawd John. Mae’r bryddest ‘Gwanwyn Bywyd’ hefyd i’w chael rhwng cloriau’r gyfrol, sef y gerdd a enillodd iddo Gadair Eisteddfod Coleg y Brifysgol, Aberystwyth, 2 Mawrth 1912. Cerdd yw hon sy’n ein tywys drwy fywyd plentyn o’r crud, gan wneud defnydd effeithiol o’r misoedd a’r tymhorau i gyfleu treigl amser. Dyma flas ohoni:

Tegach fil na blodau’r byd
Ydyw llewych wyneb plentyn,
A phereiddiach miri’r crud
Na thelori’r un aderyn.

Mae’i galon dyner mor santaidd wyn
A’r alaw wylaidd ym min y llyn.

Cyn laned ydyw ei feddwl ef
A’r ôd pan ddelo i lawr o’r nef.

Fyd, na fydd euog o wneuthur cam
Ag eilun calon ei dad a’i fam.

Ni fydd lonydd Gwener wen
Onis dwg i wŷdd ei feinwen,
Ac i ddwy gymylog nen
Wedi cawod daw yr heulwen;
Fraich ymraich hyd lwybrau’r allt
Gwyra’r ddau yng ngwynfa cariad,
Cusan, gwen a deigryn hallt
Ydyw iaith hyotla’u teimlad.

Gyda gwellt neu blu’n ei phig
Mae Mehefin wedi dyfod,
Medd mwyalchen yn y wig,
Medd y wennol dan y bargod;
Moliant haf a gan pob un
Pan fo lawn y pebyll bychain,
Moli’r haf mae mab a mun
Ar eu haelwyd fach ei hunain.

Hoffai Adran y Gymraeg a Phrifysgol Aberystwyth ddiolch i deulu Gwilym Williams am gyflwyno’r gadair, y portread a llythyrau Gwilym Williams i’w gofal. Gobaith diffuant yr Adran yw y bydd y rhoddion hyn yn parhau’r cof am Gwilym Williams a’i farddoniaeth ymhlith ei myfyrwyr. Bydd Llyfrgell Hugh Owen yn trefnu arddangosfa arbennig i goffáu canmlwyddiant dechrau’r Rhyfel Mawr, a bydd gan Gwilym Williams le anrhydeddus yn yr arddangosfa honno.

Cynhelir achlysur swyddogol i dderbyn y rhoddion yn Adran y Gymraeg 19 Tachwedd 2014. Bydd yr Athro Gerwyn Williams yn traddodi darlith ar lenyddiaeth Gymraeg a’r Rhyfel Mawr a bydd Hefin Wyn yn traethu ar fywyd a gwaith Gwilym Williams.

Gwenan Davies, Myfyrwraig Raddedig Dan Hyfforddiant Adran y Gymraeg a Chanolfan Gwasanaethau’r Gymraeg, BA Cymraeg ac Astudiaethau Ffilm a Theledu (2013)

Bydd Y Ddraig yn hedfan yn Eisteddfod yr Urdd

Ar stondin Prifysgol Aberystwyth ar ddiwrnod olaf Eisteddfod yr Urdd yn y Bala bydd myfyrwyr sy’n astudio Cymraeg Proffesiynol yn lansio rhifyn 2014 o gylchgrawn Y Ddraig, sef cylchgrawn llenyddol blynyddol yr Adran Gymraeg. Byddant yn gwneud hynny yng nghwmni’r wraig wadd, Mared Ifan, Llywydd UMCA.

Caiff nifer o feirdd a llenorion yr Adran weld eu gwaith mewn print, a cheir llawer o eitemau gwahanol yn amrywio o englynion a chywyddau a straeon byrion i gyfweliadau a darnau o lên meicro. Y myfyrwyr eu hunain a oedd yn gyfrifol am gomisiynu a golygu’r holl gyfraniadau.

Ymhlith uchafbwyntiau’r rhifyn hwn y mae’r cyfweliadau â’r llenor Manon Steffan Ros a’r gwleidydd Jonathan Edwards AS, yn ogystal â’r ddau gywydd gan y cynganeddwr ifanc addawol Endaf Griffiths, y naill i’r mewnlifiad o Saeson i’w fro enedigol a’r llall i’r gobaith a gynigia dysgwyr yr iaith i ddyfodol y Gymraeg. Ceir yma hefyd ddarnau doniol o lên meicro ac englyn i’r ‘Traethawd Munud Olaf’!

Meddai Dr Rhianedd Jewell, cydlynydd y cwrs:

‘Llwyddodd y myfyrwyr i gasglu deunydd amrywiol hynod safonol at ei gilydd, a gallant fod yn falch iawn o gynnwys y rhifyn. Cawsant hyfforddiant yn y dosbarth ynghylch comisiynu a golygu gwaith ysgrifenedig ar gyfer ei gyhoeddi, ac mae’n braf eu gweld yn rhoi’r hyn a ddysgwyd ar waith mewn modd mor ymarferol â hyn.”

Cynhelir y lansiad am 1.00 o’r gloch ar stondin y Brifysgol ar faes Eisteddfod yr Urdd ar ddydd Sadwrn 31 Mai. Croeso i bawb.

Gellir archebu copi am £5.00 (yn cynnwys cludiad) drwy gysylltu â cymraeg@aber.ac.uk
Y Ddraig 2014 bach