Lansiad e-Lyfr am Hen Gymraeg

Ddydd Gwyl Dewi eleni, bydd e-lyfr newydd, a arianwyd gan y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, yn cael ei lansio: Llawlyfr Hen Gymraeg gan Alexander Falileyev. Bydd y lansiad yn Neuadd Pantycelyn am 12.30, ac mae croeso i bawb yno. Bydd yna luniaeth ysgafn.

Dyma’r disgrifiad cynhwysfawr cyntaf un o Hen Gymraeg (iaith y 9fed ganrif hyd ddechrau’r ddeuddegfed) i ymddangos yn yr iaith Gymraeg. Mae’n addasiad (gan yr awdur ei hunan) o ramadeg Hen Gymraeg Alexander Falileyev a gyhoeddwyd yn Rwsieg yn 2002, ac yn Ffrangeg yn 2008. Yn ogystal â throsi’r gwaith i’r Gymraeg, mae Dr Falileyev wedi’i addasu ar gyfer cynulleidfa Gymraeg, ac wedi ymgorffori ffrwyth yr ymchwil diweddaraf ar y testunau hyn (peth ohono eto i’w gyhoeddi). Mae hyn yn golygu y bydd o ddiddordeb i ysgolheigion profiadol yn ogystal â myfyrwyr a lleygwyr. Mae’n cynnwys disgrifiadau manwl o’r testunau hysbys, gyda llyfryddiaeth lawn, penodau ar ffonoleg, gramadeg a chystrawen yr iaith, a detholiad o destunau golygedig gyda nodiadau cynhwysfawr a geirfa. Mae’r llyfr hwn yn rhoi cyfle, am y tro cyntaf, i’r Cymry ddod i adnabod rhai o’r enghreifftiau cynharaf hysbys o destunau yn eu hiaith.

Mae Dr Falileyev, yn enedigol o St Petersburg, Rwsia, yn arbenigydd ar yr ieithoedd Celtaidd. Mae wedi cyhoeddi’n helaeth ar enwau lleoedd a phersonol Celtaidd o Ewrop yn yr hen gyfnod, ac ar iaith a llenyddiaeth Cymru’r Oesoedd Canol. Roedd yn gweithio yn yr Adran Gymraeg yma yn Aberystwyth ar wahanol brosiectau ymchwil ar ieithoedd Celtaidd y cyfandir rhwng 2003 a 2013, ac mae’n dal i fyw yn yr ardal, yng Ngoginan.

Llawlyfr Hen Gymraeg 1

Noson Llên a Chân Rhagfyr 2015

Gyda’n tymor cyntaf yn Aberystwyth yn tynnu at ei derfyn, aethom ni fel myfyrwyr blwyddyn gyntaf y cwrs Cymraeg Proffesiynol ati i drefnu noson Llên a Chân. Cynhaliwyd y noson yn Lolfa Fach Pantycelyn ar Nos Wener 4 Rhagfyr, yng nghwmni Caryl Lewis, Hywel Griffiths a Patrobas.

Roeddem yn ffodus iawn bod un o’n cyd-fyfyrwyr, Iestyn Tyne, yn aelod o’r grŵp gwerin roc poblogaidd Patrobas. Roedd eu perfformiad yn arbennig, a bu’r gynulleidfa yn ddigon ffodus i gael rhagflas o’r caneuon ar eu CD newydd, sef ‘Dwyn y Dail’, a oedd ar fin cael ei gyhoeddi.

Cafwyd cyfweliadau diddorol gan yr awdur Caryl Lewis, a fu’n trafod ei nofel newydd, Y Bwthyn, ynghyd â’i chyfrolau straeon byrion a’i nofelau i blant, a’r bardd Hywel Griffiths a fu’n trafod ei lwyddiant diweddar yn yr Eisteddfod Genedlaethol.

Roedd un aelod o’r gynulleidfa yn gyffrous iawn bod Caryl Lewis yn mynychu’r noson, sef Carlos – gyrrwr tacsi o ardal Aberystwyth. Mae Carlos yn hoff iawn o’i gwaith hi, ac mae’n aml yn sôn wrth ei gwsmeriaid ei fod wedi rhoi lifft adref i Caryl un noson. Prynodd docyn oddi wrth Lois yn syth pan glywodd fod Caryl yn mynychu’r noson!

Cynhaliwyd cystadleuaeth ysgrifennu creadigol wedi ei noddi gan Gyngor Llyfrau Cymru i gyd-fynd â’r noson, wedi ei feirniadu gan Eurig Salisbury. Roedd gofyn i ymgeiswyr naill ai ysgrifennu limrig a fyddai’n addas ar gyfer yr Eisteddfod Ryng-golegol, neu ddarn o waith creadigol o unrhyw gyfrwng ar y testun ‘Aber’. Daeth Rhodri Siôn yn fuddugol gyda’i limrig, ac Endaf Griffiths ac Iestyn Tyne yn rhannu’r wobr gyntaf am y darn creadigol.

Ar ran fy nghyd-fyfyrwyr, hoffwn ddiolch i bawb fu’n gyfrifol am sicrhau llwyddiant y noson, yn enwedig Caryl Lewis, Hywel Griffiths, Eurig Salisbury a Patrobas. Hefyd, hoffwn ddiolch i’r Adran am roi’r cyfle i ni drefnu noson o’r fath. Roedd yn brofiad a fydd, rwy’n siŵr, yn aros yn y cof fel un o uchafbwyntiau ein tymor cyntaf fel myfyrwyr yn Aberystwyth.

Noson Llen a Chan 3

Noson Llen a Chan 1

Sulwen Richards, myfyriwr Rhan 1 Cymraeg Proffesiynol

Diwrnod yng Nghymru Fydd – cipolwg ar y dyfodol!

Mae fy ngwaith ymchwil, sy’n seiliedig ar archwilio llenyddiaeth ffuglen wyddonol yn y Gymraeg, wedi fy arwain ar hyd nifer o lwybrau cyffrous. Boed yn fentro i’r gofod yn chwilota am arallfydwyr neu wrth deithio drwy amser i ddyfodol pell, rwy’n mentro ar antur i dir anial, gan mai dyma’r astudiaeth gyntaf o’r genre yn y Gymraeg.

Yn ogystal â chrwydro llenyddol wrth bori drwy gyfrolau o ddydd i ddydd, rwyf hefyd wedi manteisio ar sawl cyfle yn y byd ‘go iawn’. Un o’r cyfleoedd hynny oedd mynd ati i drefnu Diwrnod yng Nghymru Fydd / A Day in Future Wales, gyda Rhodri ap Dyfrig, gynt o’r Adran Theatr, Ffilm a Theledu.

Roedd y gynhadledd, a gynhaliwyd yng Nghanolfan Arad Goch yn Aberystwyth, yn gyfle i bobl ddod i drafod pynciau amrywiol yn seiliedig ar syniadau dyfodolaidd, a hynny mewn cyd-destun Cymraeg a Chymreig. Gwahoddwyd Bleddyn Bowen, myfyriwr ymchwil yn yr Adran Wleidyddiaeth Ryngwladol, i gyflwyno agweddau o wleidyddiaeth economi’r gofod ac ystyried ei botensial i Gymru. Bu trafodaethau hefyd am gelf ac am gemau cyfrifiadurol a pherfformiad gan Eddie Ladd a Nico Dafydd, yn cyflwyno’r nofel ffuglen wyddonol Y Dydd Olaf gan Owain Owain i’r gynulleidfa. Cefais innau gyfle i gadeirio trafodaeth ar gyflwr lenyddiaeth ffantasi a ffuglen wyddonol heddiw, gyda’r awduron Elidir Jones ac Ifan Morgan Jones a’r academydd Dr Gareth Llŷr Evans, a ddatgelwyd fod mwy o alw am lenyddiaeth o’r fath yn y Gymraeg.
Diwrnod panel
Dathliad oedd y gynhadledd hon, yn hytrach na chynhadledd academaidd, a threfnwyd gig yn cynnwys HMS Morris a Roughion gyda’r nos i goroni’r cwbl. Ar ôl bron i dri fis o drefnu, roedd hi’n brofiad anhygoel gweld y cwbl yn dod at ei gilydd a phawb i’w gweld yn mwynhau. Heb os, dyma fu un o anturiaethau mwyaf cyffrous fy nghyfnod ymchwil hyd yma.

Miriam Elin Jones (BA Cymraeg), myfyriwr PhD dan nawdd y Coleg Cymraeg Cenedlaethol

Ymddeoliad hapus!

Dymunwn yn dda i Dr Mihangel Morgan, sy’n ymddeol o’r Adran ar ôl 22 o flynyddoedd. Mae ei gyfraniad i fywyd yr Adran wedi bod yn amlochrog, fel llenor dawnus, beirniad heriol a darlithydd ysbrydoldedig – a ffrind. At hynny bu’n bresenoldeb cadarnhaol a ffraeth mewn byrddau adrannol a chiniawau Nadolig.

Mae Mihangel wedi bod mor garedig â gadael rhai degau o lyfrau inni, a dau ddarn o galigraffeg o’i waith ei hun i’w harddangos.

Edrychwn ymlaen at gael dathlu ei gyfraniad i fywyd yr Adran pan fydd arholiadau Semester 1 wedi gorffen. Yn y cyfamser, dymnwn ymddeoliad hapus (a chreadigol!) i Mihangel.

Dwned 21

Mae’r rhifyn diweddaraf o’r cylchgrawn Dwned bellach ar gael.

Dwned 21 (420x640)

Cynnwys rhif 21 (2015)  

Simon Rodway……………‛Defod Urddo’r Bardd Celtaidd’

Rhian M. Andrews………….‘Y Bardd yn Llysgennad, Rhan II’

A. Cynfael Lake……………‛Awdl i Domas ap Siancyn ap Madog’

Huw Walters……………..‛Llyfryddiaeth yr Athro D.J. Bowen’

Nodyn

Gwilym Morus-Baird……….‛Annwfn ac Awen Rhai o’r Gogynfeirdd’

Adolygiad gan Bleddyn Owen Huws ar Dyddiau Olaf Owain Glyndŵr, gan Gruffydd Aled Williams

Gellir archebu copi drwy gysylltu â’r Adran Gymraeg, Prifysgol Aberystwyth, SY23 3DY

Croeso cynnes yng Nghaeredin

Yr wythnos hon yng Nghaeredin cynhaliwyd cyfarfod blynyddol olaf y prosiect a ariennir gan Ymddiriedolaeth Leverhulme: ‘Women’s Poetry in Ireland, Scotland and Wales 1400–1800’. Cynhaliwyd cyfarfodydd blaenorol yn y trefi sy’n gartref i gyfranwyr eraill y prosiect, sef Prifysgol Aberystwyth a Phrifysgol Genedlaethol Iwerddon, Galway.

Treuliodd y tîm fore cyfan yn dod â strwythur y flodeugerdd i fwcwl. Bydd y gyfrol orffenedig yn cynnwys cerddi Gwyddeleg, Gaeleg yr Alban, Cymraeg, Sgoteg, Eingl-Sgoteg, Sgoteg Ulster a Saesneg, ac yn eu plith mae cerddi gan fenywod a ddarganfuwyd yng nghwrs y prosiect hwn! A ninnau wedi cytuno ar gynnwys y flodeugerdd, troesom ein sylw at y gyfrol feirniadol y byddwn yn ysgrifennu ar y cyd ac a fydd yn tynnu sylw at yr elfennau cymharol diddorol sydd i’w gweld yn y cerddi gan fenywod. Er enghraifft, mae sawl gwahaniaeth generig a chenedlaethol trawiadol yn eu hamlygu eu hunain, o farwnadau gwleidyddol prydyddesau Iwerddon a’r Alban i Deyrngarwch Brenhinol baledwragedd Cymru!

Roedd yn braf cael bod mewn dinas mor hardd â Chaeredin a chael croeso gan gydweithwyr Ysgol Llenyddiaethau, Ieithoedd a Diwylliannau Prifysgol Caeredin sydd wedi ei lleoli ar Sgwâr Siôr. Mae hi wastad yn bleser cael cydweithio gyda Dr Sarah Dunnigan o’r Adran Saesneg, ac roedd yn braf hefyd cael cwrdd â chydweithwyr o’r Adran Astudiaethau Celtaidd ac Albanaidd. Edrychwn ymlaen at ddychwelyd flwyddyn nesaf i draddodi papurau ar ddarganfyddiadu’r prosiect.

Dilynwch ein cyfrif Trydar @WomensPoetryISW

Blwyddyn yn Aberystwyth – Fulbright – A Year in Aberystwyth

Jackie Burek ydw i. Fel arfer, dwi’n byw yn Philadelphia, yn astudio ar gyfer fy PhD yn yr Adran Saesneg ym Mhrifysgol Pennsylvania. Ond ces i gyfle i ddod i Brifysgol Aberystwyth am flwyddyn, fel ysgolhaig ôl-raddedig Fulbright 2014–2015, yn yr Adran Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd. Roeddwn i’n gobeithio ymchwilio i lawysgrifau canoloesol yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru (LlGC), a dysgu siarad Cymraeg yn well. Dw i’n hapus i ddweud fy mod i wedi cyflawni’r ddau fwriad! Ond daeth fy mlwyddyn Fulbright i ben, a nawr dwi’n gallu myfyrio ar fy amser yn Aberystwyth.

Dwi wedi mwynhau ymchwilio i lawysgrifau yn LlGC yn fawr iawn, a dw i wedi ysgrifennu pennod o’m traethawd PhD gan ddefnyddio’r ymchwil hon. Ond mae fy rhyngweithiadau, ffurffiol ac anffurffiol, gydag athrawon a myfyrwyr yr Adran wedi bod yr un mor ddefnyddiol i mi â fy ymchwil fy hun. Trwy’r gyfres o ddarlithoedd dan ymbarel SACMC (Sefydliad Astudiaethau Canoloesol a Modern Cynnar) cwrddais i â phobl yn yr Adran Hanes a Hanes Cymru – a rhoddais i ddarlith i’r grŵp hefyd! Mae’r haneswyr yn Aberystwyth wedi bod yn adnodd bendigedig a grŵp newydd o ffrindiau, jyst fel y bobl yn yr Adran Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd. Yn wir, y bobl yw’r peth mwyaf arbennig ynghylch Prifysgol Aberystwyth.

Mae’r bobl sy’n byw yn Aberystywth a’r cylch yn arbennig iawn hefyd, a dwi wedi cael croeso cynnes ganddyn nhw. Ymunais i â’r grŵp hanes lleol ym Mhenparcau, a dwi wedi dysgu llawer am hanes a diwylliant Cymru, a Phenparcau yn arbennig. Hefyd, ces i gyfle i deithio trwy Aberystwyth ar fflôt yng Ngharnifal Aberystwyth! Dwi’n ddiolchgar iawn am garedigrwydd pobl Aberystwyth a Phenparcau.

Dydy hi ddim yn bosib i mi ddisgrifio’r dylanwad dwfn a gafodd fy mhrofiadau ar fy ymchwil ac ar fy mywyd. Diolch yn fawr iawn i bawb, ac yn arbennig i’r Adran Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd a Chomisiwn Fulbright Unol Daleithiau, am fy nghefnogi trwy’r ysgoloriaeth Fulbright. Byddaf i’n nôl yn Aberystwyth yn fuan, dwi’n siŵr!

Jacqueline Burek

Jacqueline Burek

Jacqueline Burek

 

Gwobr Goffa Vernam Hull Memorial Prize

[This post congratulates Dr Richard Glyn Roberts, a new member of staff, who was recently awarded the Vernam Hull Memorial Prize for his scholarly edition and discussion of the collection of proverbs in the iconic medieval manuscript Llyfr Coch Hergest (The Red Book of Hergest): Diarhebion Llyfr Coch Hergest (2013). The Ellis Grifiths Memorial Prize was awarded to Dr Rhiannon Marks, graduate of the Department of Welsh and Celtic Studies at Aberystwyth, and lecturer at the School of Welsh, Cardiff University]

Llongyfarchiadau calonnog i’n cydweithiwr newydd Dr Richard Glyn Roberts, enillydd Gwobr Goffa Vernam Hull. Dyfernir Gwobr Goffa Vernam Hull am waith cyflawn sy’n ymwneud â Rhyddiaith Gymraeg cyn 1700, a derbyniodd Richard y wobr am ei gyfrol Diarhebion Llyfr Coch Hergest (Aberystwyth: CMCS, 2013). Ceir yn y gyfrol y golygiad cyntaf o’r casgliad o ddiarhebion a gedwir yn y llawysgrif ganoloesol Gymraeg bwysig, Llyfr Coch Hergest, ynghyd ag astudiaeth o’r deunydd diddorol hwnnw. Mae ei ymchwil i baremioleg, sef diarhebion, yn parhau… Mae ef ar hyn o bryd yn golygu casgliad diarhebion William Salesbury a Gruffydd Hiraethog, Oll Synnwyr pen Kembero ygyd (1547), sef yr ail lyfr printiedig yn y Gymraeg. Bydd myfyrwyr Rhan 2 yr Adran yn mwynhau darlithiau Richard ar William Salesbury ar y modiwl ‘Y Gymraeg: iaith dysg a chymdeithas’.
Screen Shot 2015-10-06 at 22.34.00
Hefyd, dyfarnwyd Gwobr Goffa Ellis Griffiths 2014 i Dr Rhiannon Marks, un o raddedigion yr Adran hon a darlithydd yn Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Caerdydd. Derbyniodd Rhiannon y wobr am ei chyfrol ‘Pe gallwn, mi luniwn lythyr’: golwg ar waith Menna Elfyn (Gwasg Prifysgol Cymru, 2013), cyfrol feirniadol arbrofol sy’n dehongli cerddi Menna Elfyn ac yn trafod ein perthynas â llenyddiaeth.

Llongyfarchiadau i Richard a Rhiannon!

Gweinyddir a dyfernir y gwobrau gan Ganolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru.
Darllenwch y stori lawn yma