Fframwaith Rhagoriaeth Ymchwil- ‘Mae’n fwystfil eithaf cymhleth’

gan Sara Elizabeth Fisher

Mae’n debyg nad yw’r Fframwaith Rhagoriaeth Ymchwil (FfRhY) yn gysyniad adnabyddus i fyfyrwyr, efallai oherwydd ein bod yn tybio nad yw’r gwaith ymchwil a gynhaliwyd gan adrannau yn gysylltiedig â’n haddysg ni. Fodd bynnag, mae perfformiad diweddar Aberystwyth yn y FfRhY yn awgrymu nid yn unig dylem fod yn ymwybodol o beth ydyw a’i effeithiau, ond dylem hefyd fod yn falch o gael ein dysgu mewn sefydliad o’r fath. Siaradais â’r Athro Colin McInnes sy’n arwain y Fframwaith Rhagoriaeth Ymchwil ar gyfer Prifysgol Aberystwyth. Felly, beth yn union yw’r FfRhY?

‘Pob 5 mlynedd mae gan bob adran yn yr holl brifysgolion y cyfle i gael asesiad o ansawdd eu hymchwil ac mae’r manteision o gael hyn yn ddeublyg. Yn gyntaf proffil a chydnabyddiaeth gan gyfoedion, os yr ydych yn gwneud yn dda yr ydych yn cael eich gweld fel eich bod yn rhan o adran gref a llwyddiannus o ran ymchwil ac yn ail yr arian, mae arian ynghlwm yn dibynnu ar ba mor dda yr ydych yn gwneud’.
Mae’r FfRhY yn cael ei fesur gan dri phrif faes; y cyntaf yw ansawdd yr ymchwil, yr ail yw amgylchedd yr ymchwil ac yn drydydd effaith y gwaith ymchwil. Mae sgôr cyfansawdd yn cael ei roi o’r tri maes. Aeth y cyflwyniadau diwethaf ym mis Tachwedd, 2014, fodd bynnag, mae adrannau o fewn y brifysgol yn dechrau paratoi tua deg mis cyn yr asesiad.

Cafodd canlyniadau eleni eu cyhoeddi ym mis Rhagfyr. Mae cymryd rhan yn y FfRhY yn arwydd o gryfder adrannol. Felly sut oedd Aberystwyth wedi gwneud?

’Fe wnaethom yn debyg i fel yr oeddwn yn gobeithio. Nid ydym yn gallu cystadlu gyda’r prifysgolion mawr, dwys ar wyddoniaeth. Nid ydym yn ddigon mawr, nad ydym yn cael yr un daliad grant, mae’r un faint o staff yn mynd i mewn. Felly os yr ydych am gymharu ni gyda Manceinion neu Goleg Imperial Llundain, byddwn ddim yn gwneud mor dda oherwydd yn syml y maint a chymysgedd pwnc. Os yr ydych yn ystyried hynny, rydym yn hapus iawn ar sut y gwnaethom. Roeddwn wedi dal ein safle ac mae hyn yn ôl pob tebyg yn dyrnu ychydig yn uwch na’r hyn yr ydym yn ystyried fel ein safle naturiol’.

Fodd bynnag, mae rhai adrannau o fewn y brifysgol yn gwneud yn hynod o dda, gydag un o’r adrannau hynny’n Daearyddiaeth a Gwyddorau Daear “roeddwn wedi gwneud yn well na’r tro diwethaf yn cyfateb i’n disgwyliadau o fewn yr adran. Mewn geiriau arall, roeddem yn meddwl bod yr adran yn gryf iawn a dylai wneud yn dda iawn. Roedd ein gobeithionwedi eu gwireddu pan gyhoeddwyd y canlyniadau felly wnaethom yn dda iawn.”

Ar y pwynt hwn, bydd llawer o bobl yn gofyn pam mae hyn yn bwysig i fyfyrwyr a pham ddylem ni gymryd sylw o fframweithiau o’r fath. Mae hwn yn ffactor pwysig ar gyfer myfyrwyr oherwydd wedi i ni raddio, byddwn yn cael ein cydnabod am ddod o adran dda, a gallwn ymfalchïo mewn bod yn rhan o sefydliad blaenllaw o ran ymchwil. Efallai’r fantais fwyaf amlwg a deniadol o wneud yn dda yw bod yr adrannau sy’n cyflawni’n uchel yn denu staff o ansawdd uchel ac o ganlyniad mae’r addysg yn cael ei ystyried yn flaen y gad, yn dysgu beth sy’n newydd a phwysig mewn Daearyddiaeth. Fel dywed yr Athro Colin McInnes ‘Mae’r FfRhY yn un o brif ddangosyddion o ba mor dda mae’r adran’. Mae yna hefyd gymhelliad ariannol i wneud yn dda yn y FfRhY, yn aml mae grantiau chwe ffigwr yn cael eu gwneud yng ngoleuni canlyniadau da ac mae hyn yn cael effaith gadarnhaol ar brofiad myfyrwyr a chyfleoedd yn y Brifysgol.

Mae ymchwil yn cyfri ac mae ymchwil yn siarad, efallai y bydd deall mwy o’r hyn sy’n digwydd y tu allan i gyfyngiadau cul ein gradd ni yn gwneud i ni werthfawrogi ein profiad ar lefel wahanol. Mae’n hawdd barnu prifysgol ar leoliad a graddau ar wahanol bethau, ond byddwn yn dadlau bod edrych yn fanylach ar gynnyrch gwirioneddol adran yn gynrychiolaeth eithriadol o gryf o beth fydd eich gradd. Yn fy marn i, mae fy nhair blynedd yn astudio Daearyddiaeth Ddynol wedi bod yn hynod o ddiddorol. Mae wedi rhagori fy nisgwyliadau. Mae llawer o fy ffrindiau wedi sylwi ar ba mor amrywiol mae fy modiwlau, yn astudio celf tanddaearol, henebion a chrefyddau’r byd yn nodweddiadol. Yr wyf yn credu bod y math ac ansawdd yr ymchwil a gynhyrchir yn yr adran Ddaearyddiaeth yn cael ei oleuo yn y modiwlau a ddarperir a’r mwynhad o’r radd rydym yn ei hastudio.