Stomp Ryng-golegol Aberystwyth 2016

Iestyn Tyne a’i stôl, a roddwyd gan Adran y Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd, Prifysgol Aberystwyth.

Iestyn Tyne a’i stôl, a roddwyd gan Adran y Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd, Prifysgol Aberystwyth.

Cynhaliwyd y Ddawns Ryng-golegol yn Aberystwyth yn ystod penwythnos olaf Tachwedd. Bu’r hwyl yr un fath â phob blwyddyn arall, ond eleni, i ddechrau digwyddiadau’r penwythnos, cynhaliwyd STOMP yn nhafarn y Cŵps ar y nos Wener. Digwyddiad newydd oedd hwn, sef cystadleuaeth rhwng beirdd ifanc cymdeithasau Cymraeg y prifysgolion, dan lywyddiaeth Endaf Griffiths.

Gan fod bws Gym Gym Caerdydd yn sownd ar yr M4, fe frwydrodd Iestyn Tyne a Carwyn Eckley ar ran UMCA a Caryl Bryn ar ran UMCB. Roedd y dasg i ni’r gynulleidfa yn un syml – eistedd nôl a dewis ein bardd buddugol.

Trafodwyd themâu megis cancr yn y rownd gyntaf. Trawyd nodyn difrifol yng ngherdd Caryl, a honno’n gerdd safonol tu hwnt ar fesurau amrywiol. Cyfansoddodd Iestyn Tyne awdl i’w lety un Aberystwyth, gyda phennill i bob un o’r bechgyn sy’n byw yno.

Roedd yn ddigwyddiad hynod o gyffrous ac yn ddechrau anhygoel i benwythnos anhygoel. Fe roddodd y digwyddiad hwn wedd newydd ar ddigwyddiadau’r penwythnos, a mawr obeithiaf y bydd y STOMP yn parhau i fod yn rhan o benwythnos y Ddawns Ryng-golegol y flwyddyn nesaf.

(Ceris Thomas, Cymraeg, Rhan II)

 

Nos Wener 25 Tachwedd oedd dechrau penwythnos Dawns Ryng-golegol 2016 Aberystwyth. Mae aelodau’r cymdeithasau Cymraeg o brifysgolion Cymru, ac ambell un o Loegr, yn dod yn llu i Aberystwyth ar gyfer y digwyddiad blynyddol hwn – digwyddiad enfawr ym myd y myfyrwyr Cymraeg.

 

Yn y rownd derfynol gyffrous, mi gurodd Iestyn gerdd Carwyn gyda’i gerdd am y Rhyng-gol… Fodd bynnag, ar ddiwrnod arall, mi fuasai cerdd Carwyn am anghofio bwydo pysgodyn ei ffrind wedi ennill yn hawdd, ond mi oedd hi’n anffodus i Carwyn mai Iestyn oedd ei wrthwynebwr y tro hwn. Enillodd Iestyn y stôl fawreddog, a chalonnau pawb.

(Ieuan Wade, Cymraeg, Rhan II)

Roedd y Cŵps dan ei sang nos Wener 25 Tachwedd, ar gyfer digwyddiad newydd sbon ar benwythnos y ddawns flynyddol. Roedd y dafarn yn llawn bwrlwm wrth i fyfyrwyr o brifysgolion ledled Cymru paratoi i gefnogi eu cyd-fyfyrwyr.

Yn agor y gystadleuaeth i’r tîm cartref, o flaen cynulleidfa gefnogol iawn, roedd Carwyn Eckley. Nesaf roedd Caryl Bryn o Brifysgol Bangor a rhaid oedd edmygu ei hyder wrth iddi sefyll o flaen ei chyd-fyfyrwyr. Enillydd Stomp gyntaf y Ddawns Ryng-gol oedd Iestyn Tyne o Benllŷn. Roedd yn benwythnos llwyddiannus iawn i’r bardd o Benllŷn, gan iddo gipio’r gadair yn Eisteddfod y Ffermwyr Ifanc yn Abertawe y noson ganlynol.

Roedd hi’n noson i’w chofio i bawb a fu’n rhan o’r digwyddiad newydd hwn, ac mae’n siŵr y bydd modd cynnal y digwyddiad yn flynyddol o hyn ymlaen fel rhan o benwythnos y Ddawns Ryng-gol a gynhelir yn Aberystwyth bob mis Tachwedd.

(Owen Howell, Cymraeg a Daearyddiaeth)

Y Stompfeistr oedd Endaf Griffiths, ac ef oedd yn cadw trefn ar y noson. Myfyriwr sy’n astudio am radd MPhil yn Adran y Gymraeg Prifysgol Aberystwyth yw Endaf. Fe lwyddodd i wneud sioe dda o’r cystadlu, gan sicrhau fod popeth yn llifo’n esmwyth. Y beirdd a ddewiswyd i fod yn rhan o’r Stomp oedd Carwyn Eckley a Iestyn Tyne o Brifysgol Aberystwyth, Caryl Bryn o Brifysgol Bangor a Caio Harri Parri Hughes o Brifysgol Caerdydd. Yn anffodus, roedd bws Prifysgol Caerdydd yn hwyr yn cyrraedd ac felly fe fethon nhw gystadlu yn y Stomp.

Y rownd gyntaf oedd ysgrifennu cwpled yn cynnwys y llinell ‘Yn y Cŵps rwy’n mynd o’m co’’, naill ai fel llinell gyntaf neu ail linell. Dyma enghreifftiau o’r hyn a gyflwynwyd:

Iestyn Tyne, Aberystwyth:

O’r bar bu’n rhaid fy nghario,                                                                                             Yn y Cŵps rwy’n mynd o’m co’.

Caryl Bryn, Bangor:

Caf fonc cyn mynd rhy honco,                                                                                        Yn y Cŵps rwy’n mynd o’m co’.

Carwyn Eckley, Aberystwyth:

Yn y Cŵps rwy’n mynd o’m co’,                                                                                          I witied am stomp eto.

Ar gyfer y rownd derfynol roedd angen i’r beirdd ddarllen cerdd, ac fe ymgeisiodd y tri chystadleuydd yn frwd. Y cyntaf i adrodd ei gerdd oedd Carwyn Eckley, cerdd a oedd yn sôn am y ffaith ei fod wedi anghofio bwydo pysgodyn, ac fe ysgrifennwyd y cyfan ganddo ar ffurf cywydd. Gwaith arbennig, o ystyried mai dim ond blwyddyn sydd ers iddo ddechrau cynganeddu. Yr ail i gamu i’r llwyfan oedd Caryl Bryn. Cerdd dipyn yn fwy dwys oedd ganddi hi, un a ysbrydolwyd gan berthynas iddi a fu’n brwydro yn erbyn cancr. Yr olaf i gystadlu oedd Iestyn Tyne. Cerdd ddigri oedd yr hyn a gyflwynwyd ganddo. Teitl ei gerdd oedd ‘Baled yr Alun Afradlon’, ac roedd hi’n adrodd hanes ei ffrind yn mynd i’r brifysgol.

Enillydd y Stomp Ryng-gol gyntaf erioed, felly, oedd Iestyn Tyne, myfyriwr addawol o ardal Penrhyn Llŷn. Mae ei enw bellach yn adnabyddus i eisteddfodwyr Cymru gan mai ef a enillodd y Goron yn Eisteddfod yr Urdd eleni. Yn ogystal â hyn, fe enillodd Iestyn gadair Eisteddfod CFfI Cymru a gynhaliwyd yn Abertawe y noson ganlynol. Tipyn o gamp – bu’n benwythnos llwyddiannus iawn iddo yn wir.

(Siriol Teifi)

Dros y penwythnos, fe fu’r Ddawns Ryng-Gol yn bywiogi tref Aberystwyth ac, yn ôl yr arfer, cafodd myfyrwyr o brifysgolion ar draws Cymru groeso cynnes i ymuno â ni yn y dawnsio, y canu a’r yfed tan oriau mân y bore. Ond eleni, am y tro cyntaf, cynhaliwyd digwyddiad newydd fel rhan o’r dathliadau: Stomp yn y Cŵps.

Er bod hen elyniaeth gyfeillgar rhwng myfyrwyr Aberystwyth a Bangor, pan ddaeth hi’n amser i’r Stomp ddechrau, fe ymunodd pawb â’i gilydd i chwerthin a joio’r cerddi clyfar a digri drwy gydol y noson. O gerddi am ffrindiau a datgelu cyfrinachau i linellau bach lliwgar a chlyfar, roedd digonedd o amrywiaeth, ac felly roedd hynny ynddo’i hun yn ei gwneud hi’n noson ddifyr.

Rhaid llongyfarch pawb a gymerodd ran yn y noson. Roedd pob un gerdd yn wych ac yn llawn haeddu pob un chwerthiniad a chymeradwyaeth. Ond rhaid dymuno llongyfarchiadau mawr i’r enillydd, a gipiodd wobr y stôl fach bren, sef Iestyn Tyne, myfyriwr yn Adran y Gymraeg Aberystwyth.

Gobeithio, gan fod y noson wedi bod yn gymaint o lwyddiant, y bydd Stomp y Cŵps yn dychwelyd y flwyddyn nesaf i’n diddori ni unwaith yn rhagor, ac i gynnig mwy o amrywiaeth i un o benwythnosau mwyaf hwyliog y flwyddyn academaidd.

(Elan Lois Roberts, Cymraeg Proffesiynol)

Plant Mewn Angen 2016

Yr wythnos hon, gydag wythnos Plant Mewn Angen ar y gorwel, gwelwyd myfyrwyr brwdfrydig Prifysgol Aberystwyth yn cymryd yr awenau er mwyn codi arian ar gyfer yr elusen. Bu un clwb yn arbennig, sef Clwb Rotaract Aberystwyth, wrthi’n brysur ar nos Wener 18 Tachwedd yn peintio wynebau a thynnu lluniau gyda Pudsey ei hun er mwyn codi arian tuag at yr elusen. Pa ddigwyddiad gwell i’w gynnal ar benwythnos y Ddawns Ryng-gol, gyda myfyrwyr o bob cornel o’w wlad yn ymweld â’r brifysgol?

‘Roeddwn wedi gobeithio codi swm rhesymol o arian tuag at ymgyrch Plant Mewn Angen drwy ofyn i fyfyrwyr wneud cyfraniad tra roedden nhw ar eu noson mas yn gyfnewid am gael eu hwynebau wedi eu peintio,’ meddai Owain Jones, Llywydd Clwb Rotaract Aberystwyth. Aeth ymlaen i ddweud, ‘Roeddwn hefyd yn awyddus i godi ymwybyddiaeth a cheisio denu myfyrwyr i ymuno â’n clwb, a sefydlwyd yn y brifysgol y llynedd. Tynnwyd lluniau o’r holl fyfyrwyr a gafodd eu hwynebau wedi’u peintio, a byddant yn cael eu gosod ar ein tudalen Facebook er mwyn dangos pa fath o weithgareddau mae’r clwb yn eu cynnal.’

Michelle PLant mewn angenDywedodd Gruff Huws, y myfyriwr brwdfrydig a wisgodd fel Pudsey am y noson, ‘Roedd hi’n noson lwyddiannus mewn sawl ffordd – roedd hi’n gyfle gwych i’r myfyrwyr gyfrannu at godi arian ar gyfer Plant Mewn Angen. Ond hefyd, cawsom lawer o ymateb a chwestiynau ynglŷn â beth yn union yw’r clwb a pha fath o weithgareddau yr ydym yn eu cynnal drwy’r flwyddyn. Er imi rewi’n gorn yn y wisg, roedd pob eiliad yn werth chweil ac ar gyfer achos da!’

Dyma lun o rai o aelodau’r clwb. Mae aelodau Clwb Rotaract Aberystwyth yn gwirfoddoli’n wythnosol er mwyn helpu’r gymuned. Sefydliad rhyngwladol ydyw ar gyfer pobl ifanc rhwng deunaw a deg ar hugain oed yn bennaf. Mae’r clwb wedi trefnu llawer o weithgareddau i godi arian dros y flwyddyn ddiwethaf – cwisiau tafarn, cystadlaethau pŵl, stiwardio ar gyfer noson tân gwyllt, goleuo’r dref, ffeiriau Nadolig a llawer mwy!

RoteractCodwyd llawer o arian gan y clwb ar gyfer elusennau amrywiol, gan gynnwys Mary’s Meals, ymgyrch End Polio Now, Mind ac, yn awr, Plant Mewn Angen.

Heb os, bu’r noson yn llwyddiant ysgubol, gyda’r clwb yn codi £71.75 ar gyfer Plant Mewn Angen.

Michelle Rafferty, Cymraeg a Hanes, Rhan II

Eisteddfod y Ffermwyr Ifanc, 2016

Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol CFfI Cymru 2016 yn Neuadd Brangwyn, Abertawe 19 Tachwedd. Sir Gaerfyrddin oedd yn llywyddu’r eisteddfod eleni ac, yn ôl Lowri Thomas, cadeirydd y pwyllgor gwaith, ‘Roedd hi’n steddfod lwyddiannus dros ben, gyda channoedd o aelodau o bob ffederasiwn yn camu ar y llwyfan i gystadlu mewn amryw o gystadlaethau. Braf oedd clywed ymateb ffafriol y beirniaid i safon y cystadlu, a braf oedd gweld y neuadd yn llawn drwy gydol y dydd.’

Daeth yr aelodau i Abertawe o bob cwr o’r wlad i gymryd rhan mewn amrywiaeth o gystadlaethau, gan gynnwys Canu Emyn, Dawnsio Gwerin a Pharti Unsain. Ffederasiwn Sir Benfro a ddaeth i’r brig ar ddiwedd diwrnod hir o gystadlu brwd rhwng y siroedd, gyda Sir Gaerfyrddin yn cipio’r ail wobr.

Iestyn Tyne o glwb Godre’r Eifl, Eryri, a ddaeth i’r brig yng nghystadleuaeth y gadair eleni, gyda’i gerdd ar y testun ‘Gwawr’. Enillydd coron gyntaf Eisteddfod CFfI Cymru am ei stori fer ar y testun ‘Cefn Gwlad’ oedd Naomi Seren Nicholas o glwb Llys y Frân, Sir Benfro. Mae’r ddau ohonynt yn astudio ym Mhrifysgol Aberystwyth, Naomi am radd mewn Cymraeg a Drama, a Iestyn am radd yn y Gymraeg. Llongyfarchiadau gwresog i’r ddau ohonynt!

Naomi Nicholas ac Iestyn Tyne

Naomi Nicholas ac Iestyn Tyne

Lluniwyd y gadair hardd gan Bedwyn Rees a lluniwyd y goron gan Dylan Bowen, y ddau yn gyn-aelodau o glwb Capel Iwan. Noddwyd y gadair gan Hefin Jones, a’r goron gan Undeb Amaethwyr Cymru, Cangen Caerfyrddin.

Un o uchafbwyntiau’r diwrnod oedd cystadleuaeth y côr. Sir Feirionydd a gipiodd y wobr gyntaf mewn cystadleuaeth o safon uchel iawn. Comisiynwyd y gân ‘Yma i Aros’ gan CFfI Sir Gâr i’w pherfformio mewn cyngerdd yn Eisteddfod Genedlaethol Sir Gâr 2014, fel rhan o ddathliadau’r clwb yn 70 oed. 

Jessica Robinson o Ffederasiwn Sir Benfro a enillodd Gwpan Ardudwy am yr unigolyn gorau yn yr adran gerddoriaeth, a Siôn Jenkins, hefyd o Sir Benfro, a dderbyniodd y wobr am yr unigolyn gorau yn yr adran lefaru. Rhoddwyd Cwpan Her Joy Cornock i Dyfan Jones o Sir Feirionydd, wedi i’r beirniaid ei enwi fel yr unigolyn mwyaf addawol yn holl gystadlaethau’r Eisteddfod.

Yn cipio Tlws Undeb Amaethwyr Cymru am ennill yr adran Gwaith Cartref, roedd Sir Ceredigion. Ac eleni, Sir Benfro wnaeth berfformio orau yn holl gystadlaethau’r llwyfan, gan ennill Tarian Elonwy Philips.

Cafodd rhaglen arbennig ei ddarlledu ar S4C yn cynnwys yr holl uchafbwyntiau, ac mae’r cyfan i’w weld ar S4C Clic neu ar dudalen Facebook Eisteddfod y Ffermwyr Ifanc 2016.

Eirios Thomas, trefnydd CFfI Sir Gâr, oedd Llywydd yr Eisteddfod eleni, ac yn ystod ei haraith soniodd pa mor allweddol yw mudiad y Ffermwyr Ifanc o ran cynnal cymunedau yng nghefn gwlad Cymru. I gloi ei haraith, pwysleisiodd unwaith eto mor bwysig oedd y mudiad o ran creu Gwell Ffermwyr, Gwell Gwladwyr a Gwell Dinasyddion. Dymuna CFfI Sir Gâr bob lwc i Bethan Wyn Williams a Phwyllgor Eisteddfod Sir Eryri gyda’r trefniadau ar gyfer Eisteddfod CFfI 2017.

Sulwen Richards, myfyrwraig Cymraeg Proffeisynol Rhan II

Dysgu’r Gymraeg yn Nant Gwrtheyrn

Ar drothwy’r tymor newydd ym mis Medi aeth Peadar Ó Muircheartaigh, un o’n darlithwyr Gwyddeleg ar y cynllun Astudiaethau Celtaidd, i Nant Gwrtheyrn am wythnos i roi sglein ar ei Gymraeg.
Ar ôl cwblhau cwrs haf dwys Prifysgol Aberystwyth ym mis Awst, aeth Peadar tua Phen Llŷn i bentref unigryw Nant Gwrtheyrn, sydd bellach yn Ganolfan Genedlaethol ar gyfer Iaith a Diwylliant y Gymraeg. Mae’r pentref yn denu pobl o ben draw’r byd i ddilyn cyrsiau Cymraeg byrion. Mae’r pentref, a fu unwaith yn chwarel brysur, yn swatio rhwng y graig a Môr yr Iwerydd. Mae lluniau Peadar yn tystio i’r ffaith fod y lle hudolus hwn wedi cael anadl einioes newydd:
‘It was a great to be able to visit Nant, and most especially to meet some of the local people who have made Nant Gwrtheyrn such a success story – dwi’n edrych ymlaen at fynd yn ôl’, meddai Peadar.

Nant 1 (3) (480x640)Nant 2 (3) (640x480)Nant 3 (3) (640x480)Nant 4 (3) (640x480)

Léann na Gaeilge in Aberystwyth

Caerwyn Williams - The Irish Literary Tradition 1

Bhronn Rialtas na hÉireann dámhachtain ar Roinn na Breatnasie agus an Léinn Cheiltigh le déanaí chun tacú le teagasc na Gaeilge san Ollscoil. Cuirfear deontas de 93,000EUR ar fáil d’Ollscoil Aberystwyth as seo go ceann trí bliana chun cur le teagasc na Nua-Ghaeilge san Ollscoil. Anuas ar theagasc na Gaeilge in Ollscoil Abersytwyth féin, úsáidfear an dámhachtain chun roinnt scoláireachtaí teanga a chur ar fáil a chuireas ar chumas na mac léinn freastal ar chúrsaí Gaeltachta sa samhradh.

Cuid lárnach d’obair Roinn na Breatnasie agus an Léinn Cheiltigh is ea Léann na Gaeilge. Is í Aberystwyth an t-aon ollscoil sa Bhreatain inar féidir staidéar a dhéanamh ar an nGaeilge mar ábhar céime. Cuid lárnach den chéim sa Léann Ceitleach í an Ghaeilge agus bíonn tóir uirthi mar ábhar roghnach ag mic léinn na Breatnasie agus mic léinn eile nach iad chomh maith. Is fada siar a théann traidisiúin Léann na Gaeilge in Aberystwyth agus is buanaí agus is lárnaí anseo í ná áit ar bith eile sa Bhreatain. Is iomaí leabhar taighde atá foilsithe ag foireann na Roinne in imeacht na mblianta ach is dócha gurb é Traidisiúin Liteartha na nGael le J. E. Caerwyn Williams an ceann is mó díol, leabhar a foilsíodh sa Bhreaatnais, sa Bhéarla agus sa Ghaeilge. Príomhthéacsleabhar ar litríocht na Gaeilge is ea Traidisiúin Liteartha na nGael in ollscoileanna na hÉireann go fóill. Bhí Williams ina Ollamh le Gaeilge in Aberystwyth ó 1965 go dtí 1979. Le blianta beaga anuas, tá caidreamh á chothú idir an Roinn agus grúpaí teanga ar fud na Breataine Bige agus i Sasana. Tugann baill na Roinne lámh cúnta do ghrúpaí éagsúla foghlaimeoirí atá lonnaithe i Manchain, i Londain agus i mórcheantar Birmingham.

Is é a dúirt, Peadar Ó Muircheartaigh, Léachtóir leis an Léann Ceilteach, agus an dámhachtain seo á fógairt: ‘Aitheantas atá sa sa dámhachtain seo ar an ardphróifíl atá cothaithe agus ar an dianobair atá déanta ag comhleacaithe anseo in Aberystwyth in imeacht na mblianta maidir le léann agus teagasc na Gaeilge. Is í an cháil seo, agus stádas Abersytwyth mar cheantar ina bhfuil an Bhreatnais á labhairt go láidir, a fhágann Aberystwyth ar cheann de na roghanna is fearr le mic léinn an Léinn Cheiltigh’.

Is é a dúirt Cathryn Charnell-White, Ceann Roinn na Breatnaise agus an Léinn Cheiltigh ‘Tá áthas ar leith orainn go mbeidh ar ár gcumas scoláireacht ainmnithe a chur ar bun, rud a bheir seans do mhic léinn dul i dtaithí ar an nGaeilge sa Ghaeltacht, agus an taithí sin a thabhairt abhaile leo chuig Abersytwyth’.

Cuirfear tuilledh sonraí i dtaobh na scoláireachtaí ar fáil in am trátha.

Arolwg Myfyrwyr Cenedlaethol 2016

Braf yw medru cyhoeddi bod Aberystwyth ar y brig yn y Deyrnas Unedig am ddysgu Cymraeg ac Astudiaethau Celtaidd

Ansawdd yr addysgu yn Adran y Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd Prifysgol Aberystwyth yw’r gorau yn y Deyrnas Unedig, yn ôl arolwg barn o fyfyrwyr y Deyrnas Unedig.

Yn yr Arolwg Cenedlaethol o Fyfyrwyr 2016 (NSS), roedd y boddhad cyffredinol gydag addysgu Cymraeg (Astudiaethau Celtaidd) yn cyrraedd 100%, a chafodd asesiadau ac adborth, a chymorth academaidd y sgôr uchaf posib hefyd.

Yn ogystal, cafodd yr Adran y sgôr uchaf o 100% am foddhad cyffredinol, o’i chymharu â sgôr y Deyrnas Unedig o 86%.

Meddai Dr Cathryn Charnell White, Pennaeth Adran y Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd Prifysgol Aberystwyth:
“Fel Adran rydym wrth ein boddau gyda’r cadarnhad a gawsom gan ein myfyrwyr yn yr arolwg cenedlaethol diweddaraf. Mae’r sgôr o 100% am addysgu’n adlewyrchu ymrwymiad fy nghydweithwyr i gymell ein myfyrwyr, yn ogystal â rhannu eu brwdfrydedd dros eu meysydd arbenigol yn y Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd. Mae’r sgôr o 100% am foddhad cyffredinol yn dweud y cyfan.”

Mae ffigurau’r Arolwg yn dod yn dynn ar sodlau ffigurau cyflogadwyedd diweddaraf Prifysgolion y Deyrnas Unedig, sy’n dangos bod 100% o raddedigion yr Adran Gymraeg mewn gwaith neu astudiaethau pellach chwe mis ar ôl gadael Prifysgol Aberystwyth. Ffigurau cyflogadwyedd Prifysgol Aberystwyth.

Welsh and Celtic Studies Welsh - NSS Graphic

Mae llwyddiannau’r Adran wedi cyfrannu at lwyddiant ehangach Prifysgol Aberystwyth, sydd ymhlith y deg uchaf yn nhabl sefydliadau addysg uwch y Deyrnas Unedig, ac ar y brig yng Nghymru o ran boddhad cyffredinol myfyrwyr, yn ôl yr arolwg blynyddol.

Mae’r canlyniadau’n dangos bod boddhad cyffredinol ymhlith myfyrwyr ym Mhrifysgol Aberystwyth yn 92%, sef chwe phwynt canran yn uwch na ffigur y Deyrnas Unedig o 86%.

Mae’r Arolwg yn casglu data o 155 o Sefydliadau Addysg Uwch y Deyrnas Unedig, a chaiff ei gydnabod fel ffynhonnell ddylanwadol o wybodaeth ar gyfer darpar fyfyrwyr wrth iddynt ystyried eu hopsiynau.

Os oes gennych chi ddiddordeb mewn astudio yn Adran y Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd Prifysgol Aberystwyth, a chanfod pam bod ein myfyrwyr mor fodlon gyda’n cyrsiau, yna nid yw’n rhy hwyr. Mae gennym rai lleoedd clirio ar ôl ar gyfer y flwyddyn academaidd 2016-17, neu dewch i’n gweld ar un o’n Diwrnodau Agored.

Cynhelir yr Arolwg Cenedlaethol o Fyfyrwyr yn flynyddol gan IPSOS Mori ar ran holl gynghorau ariannu addysg uwch y Deyrnas Unedig, a chyfwelir tua 312,000 o fyfyrwyr blwyddyn olaf yng Nghymru, Lloegr, Yr Alban a Gogledd Iwerddon. Mae’n gofyn i fyfyrwyr i roi sgôr i’w prifysgolion ar gyfer ystod eang o agweddau, gan gynnwys ansawdd yr addysgu, asesiadau ac adborth, cymorth academaidd, trefniadaeth a rheolaeth, adnoddau dysgu a datblygiad personol.

Hybu a hyrwyddo’r Gymraeg

Mae myfyrwyr y Gymraeg weithiau’n clywed cwestiynau tebyg i ‘pam astudio’r Gymraeg?’ neu ‘bydd yr iaith yn marw’ a.y.y.b. Mae cwestiynau fel hyn yn ein diflasu oherwydd mae astudio’r Gymraeg ar lefel uwch yn werthfawr a dylem groesawu pobl eraill.
Nid yw’r broses o ddysgu iaith yn dod i ben ac mae’n rhaid gweithio tuag at wella drwy’r amser. Y ffordd hawsaf o wneud hyn yw siarad ac ymarfer. Mae’n haws ymarfer yr iaith mewn ardal fel Aberystwyth, ond yng Ngwent, fy ardal enedigol, mae angen chwilio am gyfleoedd.
Ar ôl gadael Aberystwyth yn 2014, roeddwn yn gweithio fel Swyddog Ieuenctid yn Sir Fynwy ac yna fel swyddog maes Menter Iaith BGTM (Blaenau Gwent, Torfaen a Mynwy). Mae’r ardal hon yn enfawr, felly fi sy’n gyfrifol am ardaloedd Blaenau Gwent a Gogledd Sir Fynwy. Hyd yn hyn, rwy’n mwynhau fy swydd ac yn mwynhau cryfhau’r ddarpariaeth Gymraeg i gymuned Gymraeg yr ardal. Mae cymunedau Cymraeg yr ardaloedd hyn yn fwy cuddiedig na chymunedau ieithyddol y Gogledd a’r Gorllewin, ac mae ein cymunedau ni’n gymysgedd da o Gymry Cymraeg a dysgwyr – o bedwar ban y byd!
Un peth sy wedi fy ngwylltio yw’r term ‘ail iaith’ ar gyfer dysgwyr neu bobl sy’n dod o deuluoedd sy’n defnyddio iaith arall. Credaf ei bod yn creu hollt yng nghymunedau’r Gymraeg. Weithiau, nid wyf yn siŵr am y term ‘dysgwr’ chwaith, oherwydd rwyf wedi bod yn dysgu, rwy’n dal i ddysgu, ond er hynny rwyf wedi cyrraedd pwynt lle gallaf weithio a gweinyddu trwy’r Gymraeg.
Yn fy ngwaith presennol, rwy’n gweithio gyda phobl o bob oedran, ac mae cyfle i gyflwyno’r syniad i deuluoedd eu bod yn gallu addysgu eu plant trwy gyfrwng y Gymraeg a rhoi sgil a phrofiad iddynt na dderbyniais i yn yr ysgol. Mae fy nghyfrifoldebau’n cynnwys darparu cyrsiau i deuluoedd ar sut y gallant ddefnyddio’r Gymraeg yn achlysurol yn y cartref, a threfnu digwyddiadau dysgu anffurfiol, er enghraifft boreau coffi, a hyd yn oed mynd i’r dafarn am gwrw a chlonc. Rwyf wedi darparu sesiynau amser stori i fabanod hefyd. Nawr, cofiwch fod y teuluoedd hyn, fel arfer, yn deuluoedd Saesneg, ond mae cyfle gyda fi i gyflwyno bywyd newydd a ffordd newydd i’w plant. Mae’r penderfyniad yn gallu bod yn un anodd iddynt ac, yn ddealladwy, mae nhw’n ofni sut y gallant ymdopi. Felly, mae’n bwysig peidio â defnyddio termau fel ‘ail iaith’ er mwyn hyrwyddo mynediad i’r cyfleoedd hyn.
Rwyf yn credu bod gobaith, ond efallai y bydd yn rhaid i ni groesawu pobl mewn ffordd wahanol wrth gyflwyno’r iaith a’i diwylliant fel carreg gamu i’n Cymru fodern?
Nid wyf am bregethu ynghylch sut i ymdrin â phobl, ond rhaid cofio bod gan bawb hawl i’r iaith. Rwyf yn credu ei bod yn bwysig trafod y pethau hyn, yn enwedig ymysg yr ifainc, oherwydd ni yw’r bobl sy’n dylanwadu ar y genhedlaeth nesaf.

Hannah Roberts

Hannah Roberts, BA Cymraeg

Gwobrau Dan Arweiniad Myfyrwyr 2016

Braf yw cael llongyfarch dau o’n cydweithwyr yn Adran y Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd ar ennill cymeradwyaeth uchel eleni yn y Gwobrau Dan Arweiniad Myfyrwyr: Mrs Rhian Haf Davies (Staff Cymorth y Flwyddyn) a Dr Ian Hughes (Goruchwyliwr y Flwyddyn). Mae’r gwobrau’n cydnabod gwaith rhagorol y ddau ac rydym yn falch iawn o’r cyfle hwn i ddiolch iddynt ac i’w llongyfarch yn wresog.
Rhian ac Ian SLTA 2016
Ac yntau ar fin ymddeol, dyma gyfle hefyd i gydnabod cyfraniad aruthrol Dr Ian Hughes i’r Adran a dymuno’n dda iddo yn ei ymddeoliad. Mae Ian yn ddarlithydd ysbrydoledig: yn athro iaith pen ei gamp (y Gymraeg a’r Wyddeleg fel ei gilydd) ac yn ddehonglwr clir a chytbwys ar y chwedlau Arthuraidd a’r Mabinogi. Fel ysgolhaig, mae Ian yn arbenigo ar ryddiaith Gymraeg yr Oesoedd Canol ac edrychwn ymlaen at gael pori yn ei gyfrol nesaf i ddod o’r wasg, sef Bendigeiduran Uab Llyr, golygiad Cymraeg o ail gainc y Mabinogi. Byddwn yn gweld eisiau cymwynasgarwch Ian, heb sôn am ei ffraethineb rhwydd a deallus!

Comhghairdeachas agus go n-éirí leat, aireoidh muid uainn go mór tú

Diolch i bob un o’n myfyrwyr a ddangosodd eu gwerthfawrogiad trwy enwebu Rhian ac Ian eleni!