O Brofiad Gwaith i Fyd Gwaith

Mae fy nghyfnod fel Myfyrwraig Raddedig ym Mhrifysgol Aberystwyth yn prysur ddirwyn i ben, ac mae’n deimlad od iawn, mae’n rhaid dweud. Mae’r Brifysgol yma wedi chwarae rhan enfawr yn fy mywyd ers pedair blynedd bellach: dechrau fel glasfyfyriwr yn Adran y Gymraeg a phrofi tair blynedd o fwynhau, cymdeithasu â ffrindiau newydd ac, wrth gwrs, gweithio’n galed! Does dim modd gorbwysleisio pa mor glos yw’r Adran, yr ymdeimlad hynny o gyfeillgarwch rhwng myfyrwyr a darlithwyr sy’n gwneud i unrhyw fyfyriwr deimlo’n gartrefol o’r cychwyn cyntaf.

O’r diwedd daeth yn amser i ffarwelio â bywyd myfyriwr a dechrau swydd newydd fel Myfyrwraig Raddedig Dan Hyfforddiant. Cynllun blwyddyn yw hwn i leoli myfyrwyr sy’n graddio o Brifysgol Aberystwyth mewn swyddi llawn amser er mwyn eu paratoi ar gyfer y byd go iawn. Mae fy swydd i wedi’i lleoli rhwng Adran y Gymraeg a Chanolfan Gwasanaethau’r Gymraeg. Rwyf wedi elwa cymaint o’r swydd, ac wedi adeiladu ar fy sgiliau, yn ogystal â meithrin sgiliau newydd sbon.

Rwyf wedi cael y cyfle i greu’r blog hwn, a chydweithio â staff a myfyrwyr yr Adran er mwyn sicrhau cyfraniadau cyson i’r blog. Ymhellach, rwyf wedi bod yn trefnu digwyddiadau megis Diwrnod Shwmae Su’mae a’r wythnos o Ddathliadau Gŵyl Dewi. Tasg ddiddorol a osodwyd i mi oedd creu basdata o ddigwyddiadau y gellid trydar amdanynt. Rhai o’r digwyddiadau sy’n sefyll yn y cof yw canmlwyddiant cychwyn y Rhyfel Byd Cyntaf, canmlwyddiant geni Dylan Thomas, a’r un mwyaf cofiadwy yw darganfod bod International Toilet Day yn cwympo ar ddiwrnod fy mhen-blwydd! (19 Tachwedd i unrhyw un sydd eisiau gwybod!) Rwyf hefyd wedi bod yn cynorthwyo’r gwaith o lansio’r Cynllun Iaith Ddiwygiedig drwy greu a chyfarwyddo fideo sy’n dangos y Gymraeg ar waith ar draws y Brifysgol. Roedd creu’r fideo hwn yn brofiad gwych ac yn gyfle i mi ailymweld â sgiliau a ddysgais wrth astudio Astudiaethau Ffilm a Theledu ar lefel BA.

Erbyn hyn, rwy’n hynod o falch i ddweud fy mod wedi bod yn ffodus i dderbyn swydd newydd fel Swyddog Cymorth y Gymraeg, Bwrdd Iechyd Hywel Dda. Byddaf yn cychwyn ar bennod nesaf fy ngyrfa ar 7 Gorffennaf, ac rwy’n edrych ymlaen yn fawr iawn at y sialens newydd.

Hoffwn gymryd y cyfle hwn i ddiolch yn fawr i holl staff Canolfan Gwasanaethau’r Gymraeg ac Adran y Gymraeg am y cymorth a’r cyfeillgarwch yn ystod y flwyddyn ddiwethaf – rwyf wedi elwa cymaint o’ch profiad a’ch arweiniad.

Lansiad-y-CIG---gwefan

Gwenan Davies, Myfyrwraig Raddedig Dan Hyfforddiant Adran y Gymraeg a Chanolfan Gwasanaethau’r Gymraeg, BA Cymraeg ac Astudiaethau Ffilm a Theledu (2013)

Blog UMCA 40

UMCA 40

Os ydych yn mwynhau cerddoriaeth, hanes, Cymreictod neu bartïon pen-blwydd, Aberystwyth yw’r lle delfrydol i chi yn ystod pythefnos cyntaf mis Mehefin. I ddathlu pen-blwydd UMCA’n Ddeugain, mae’r pwyllgor wedi bod wrthi’n brysur yn trefnu digwyddiadau di-ri i’ch diddanu chi.
Ar 5 Mehefin, bydd Sŵn 40 yn gyfle i bawb fwynhau dawnsio ac yfed i gyfeiliant caneuon Cymraeg gorau y 40 mlynedd diwethaf. Mae’r noson yn gaddo fod yn un llawn hwyl tan oriau man y bore – i’r rheini sy’n goroesi!

Bydd 6 Mehefin 2014 yn aros yng nghof y genedl am byth! Dyma ddiwrnod Gŵyl UMCA 40! Bydd y rheini ohonom sy’n mynychu yn cofio’r diwrnod fel un o’r rhai gorau erioed! Bydd yr Ŵyl yn cynnwys gig yn Undeb Myfyrwyr Aberystwyth a bydd y canlynol yn ein diddanu – anadlwch mewn…

GERAINT LØVGREEN A’R ENW DA, Y BANDANA, VANTA, DELWYN SIÔN, CEFFYLAU LLIWGAR, BLAIDD, YR EIRA, CATRIN HERBERT, BREICHIAU HIR, GWYRYF, RADIO RHYDD, TYMBAL, Y BANDITOS, A MWY…

FFiw!

Yn bersonol rwy’n edrych ymlaen at weld Vanta yn ailffurfio a chlywed rhai o oreuon Hergest gan Delwyn Siôn, heb sôn am ymfalchïo yn y ffaith bod y bandiau yma i gyd yn gyn-aelodau UMCA! Un peth sydd bron â bod yn well na hyn i gyd yw’r ffaith fy mod yn gallu prynu tocyn am gyn lleied â £10! BARGEN!

Ers rhai wythnosau bellach, mae aelodau Pwyllgor UMCA 40 wedi bod yn paratoi Arddangosfa arbennig a gyhelir 14 Mehefin 2014 ym Mhantycelyn. Rydym wedi bod yn twrio trwy hen ffeiliau UMCA yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru ac yn gwylio hen raglenni am fyfyrwyr Aber yn yr Archif Sgrin a Sain yno. Bydd yr arddangosfa yn cynnwys archif o’r 40 mlynedd diwethaf, stondinau gan gymdeithasau sy’n cydweithio a noddi UMCA a’i dathliadau Pen-blwydd, yn ogystal â siaradwyr gwadd a darlleniadau gan feirdd. Nid wyf am ddatgelu mwy ar hyn o bryd, dewch draw i weld!

Mae’r profiad o fod ar y pwyllgor trefnu yn un bythgofiadwy i mi ac rwyf mor ddiolchgar am gael y cyfle i gyfrannu. Mae’r holl ddigwyddiadau sy’n rhan o’r dathliadau deugain yn wych a gobeithiaf eich gweld chi yno!

Bethan Walkling Rhan ll Cymraeg, Drama ac Astudiaethau Theatr. Swyddog Hysbysebu Pwyllgor UMCA 40.

Cyfuniad heriol a chyffrous: Cymraeg a Mathemateg

Dewisais ddilyn y cwrs cyd-anrhydedd B.A. Cymraeg a Maths. Ar un olwg mae’n ymddangos fel cyfuniad o ddau bwnc hollol wahanol a digyswllt. Fe wnes i fwynhau’r ddau bwnc wrth eu hastudio ar gyfer Lefel A, ac anodd oedd dewis pa un i’w gymryd yn y Brifysgol. Gan fod y cwrs cyd-anrhydedd ar gael ym Mhrifysgol Aberystwyth, dyma ddewis y ddau!

Tra roedd astudio rheswm a ffaith ym myd Mathemateg yn profi bod ateb i sawl sefyllfa, yr oedd astudio’r Gymraeg yn rhoi’r cyfle i ystyried yr hyn sy’n greadigol y tu hwnt i reswm. Y briodas gytbwys hon rhwng y ddau bwnc wnaeth fy nenu i astudio’r cwrs.

Dewisais y cwrs hwn er mwyn ehangu fy ngwybodaeth o’r iaith Gymraeg. Yn barod, rwyf wedi dysgu llawer am ddatblygiad ein hiaith a pha mor bwysig yw ei chynnal. Ers dod i’r Brifysgol datblygodd fy ymwybyddiaeth o sefyllfa ein hiaith a’r rôl bwysig sydd gennym ni, ac amrywiol gymdeithasau, i frwydro dros ei goroesiad a’i ffyniant. Yn ogystal â hyn rwyf wedi dysgu mwy am hanes cyfoethog ein llenyddiaeth ac wedi astudio tafodieithoedd gwahanol ledled Cymru. Rhydd Mathemateg gyfle i mi ddatblygu’r sgíl o ddeall a datrys problemau cymhleth, a braf yw gallu astudio ochr fathemategol y cwrs gradd trwy gyfrwng y Gymraeg a mynychu tiwtorialau bach er mwyn deall yn well y cysyniadau mathemategol. Hefyd, mae’r cwrs yn gymwys ar gyfer Prif Ysgoloriaeth ac Ysgoloriaeth Cymhelliant y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, sydd yn help mawr i ariannu fy addysg yn y Brifysgol ac hefyd i gynyddu cyflogadwyedd ym myd gwaith.

Fformiwlâu mathemategol yw patrymau gramadegol i mi, felly teimlaf fod astudio Mathemateg wedi gwella fy nealltwriaeth o wneuthuriad yr iaith Gymraeg ac, felly, wedi bod o gymorth i wella safon fy iaith ysgrifenedig. Ar hyn o bryd rwyf yn mwynhau’r cydbwysedd rhwng y ddau bwnc gan eu bod mor wahanol i’w gilydd. Galluoga hyn i mi elwa ar brofiadau addysgol amrywiol, gan osgoi cael fy llethu gan undonedd – mae’n cadw fy ymennydd yn effro!

Angharad Elin Jenkins, Rhan I, Cymraeg a Mathemateg

Ethol Llywydd Undeb y Myfyrwyr

[Jacob Dafydd Elis, Aberystwyth Student Union’s newly elected President, blogs about his recent success and vision for the future. As a Welsh speaker, he looks forward to engaging students at Aberystwyth in both local and national campaigns. The Welsh Department wishes him every success in his new post 2014-15!]

Mae cael fy ethol yn Llywydd ar Undeb y Myfyrwyr yn destun balchder i mi. Hwn oedd y pedwerydd etholiad i mi sefyll ynddo yn yr Undeb ac felly roeddwn yn gallu tynnu ynghyd yr holl brofiadau ymgyrchu a’r holl waith paratoi. Rwy’n hynod ddiolchgar i bawb a wnaeth pleidleisio drosof ac rwy’n edrych ymlaen at gydweithio gyda’r holl fyfyrwyr i weld Undeb uchelgeisiol ac unigryw. Roedd Undeb Myfyrwyr Prifysgol Aberystwyth ar un adeg yn lwyfan i’r mudiad myfyrwyr yn genedlaethol, rwy’n edrych ymlaen i droi yn ôl at y cyfnod hwn o ymgyrchu uniongyrchol, o gyfaddawdu a chydweithio, ac o fod yr un mor benderfynol o frwydro a herio sefydliadau lleol a chenedlaethol, os oes rhaid.

Y tu hwnt i gampws Aberystwyth, mae Bangor hefyd yn dathlu ethol Llywydd sydd yn medru’r Gymraeg. Ledled Cymru, mae ymgeiswyr Cymraeg eraill yn sefyll i gynrychioli myfyrwyr. Mae hyn yn llwyddiant ynddo ei hun, sef bod myfyrwyr Cymraeg eu hiaith bellach yn sefyll i fod yn swyddogion o bob math. Mae’n destun balchder i Ganghennau’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol ac i Undebau Myfyrwyr Cymraeg ar hyd Cymru.

Rwy’n edrych ymlaen at gryfhau llais y myfyrwyr yn y Brifysgol ac i gynyddu atebolrwydd hefyd. Rhaid i Undeb y Myfyrwyr agor ei drysau yn fwy llydan a thaflu’r rhwyd ymhellach. Mae gennym lawer i wneud i sicrhau bod ein Undeb yn cysylltu â myfyrwyr o bob cefndir. Rwy’n edrych ymlaen at gydweithio gyda’r tîm i sicrhau’r weledigaeth honno. Mae’n amser i ni frwydro dros hawliau pob myfyriwr, a chyn ein bod ni’n herio eraill, o dro i dro rhaid edrych ar ein gwasanaethau ninnau hefyd.

Hoffwn ddiolch am bob cymorth ac am gyngor yr holl sefydliadau ar draws y blynyddoedd sydd wedi rhoi’r profiadau anhygoel i mi. Carwn ddiolch yn arbennig i’r Adran Gymraeg am bob arweiniad a chefnogaeth. Ymlaen at bennod nesaf yr Adran a’r Undeb!

Jacob

Jacob Dafydd Ellis Rhan ll Iaith a Llenyddiaeth Gymraeg

Dymuna’r Adran bob llwyddiant i Jacob yn ystod ei gyfnod fel Llywydd Undeb y Myfyrwyr.

Marciau Llawn i Anna Powys

[Congratulations to first-year student Anna Powys who was amongst WJEC A-Level candidates who were recognised for their outstanding performance in 2013.]
Llongyfarchiadau i Anna Powys am dderbyn gwobr gan CBAC am y marciau uchaf ar y cymhwyster Lefel A Cymraeg.
Dywedodd “Roedd derbyn y wobr yn fraint annisgwyl gan nad oeddwn yn ymwybodol fod y fath wobrau yn bodoli. Dyma’r tro cyntaf i ddisgybl o Ysgol Plasmawr dderbyn gwobr fel hon.” Llwyddodd Anna i ennill marciau llawn yn yr adran lafar ac yn y traethawd a oedd yn ymwneud â barddoniaeth y Cynfeirdd.

Ychydig o ddiwrnodau cyn y Nadolig, fe aeth Anna i’r seremoni wobrwyo yn adeilad CBAC yng Nghaerdydd. “Roedd tua 30 o ddisgyblion yno, ynghyd â’u rhieni a’u hathrawon, sef y rhai a ddaeth i’r brig ym mhob un o’r pynciau sy’n cael eu harholi gan CBAC. Synnais o weld fod cymaint o’r disgyblion yn mynychu ysgolion a cholegau tu hwnt i Glawdd Offa ac roedd yn ddiddorol bod yng nghwmni cymaint o unigolion a oedd wedi ennill marciau llawn yn eu harholiadau amrywiol.”

Llun Anna Powys

Gwenan Davies, BA, [Myfyrwraig Raddedig Dan Hyfforddiant Adran y Gymraeg a Chanolfan Gwasanaethau’r Gymraeg]

O Benygroes i Bantycelyn

[In this post, first-year student Llio Elenid talks about her journey from Penygroes to Pantycelyn Hall, and of the modules she has enjoyed studying so far on her degree course in Welsh and History.]

Aber, Bangor neu Gaerdydd? Dyna oedd y frwydr danbaid i mi gwta flwyddyn yn ôl wrth geisio penderfynu i ba gyfeiriad oedd y Ffordyn am fentro ddiwedd mis Medi. Ac wedi bron i saith mis o fyw ac astudio yma yn Aberystwyth, mae hi’n amlwg imi fy mod wedi gwneud y penderfyniad cywir. Mae hi nid yn unig yn dref ddifyr ar lan-y-môr â chanddi atyniadau di-ri, ond mae fy nghyd-fyfyrwyr yn wych, y darlithoedd yn ddiddorol a’r darlithwyr yn hynod o ysbrydoledig. Yn wir, i mi, yr unig beth sydd ar goll yn Aberystwyth yw mynyddoedd.

Fel myfyrwraig yn ei blwyddyn gyntaf sy’n astudio gradd gyfun Cymraeg a Hanes, mae cael astudio mewn tref mor Gymreig a hanesyddol yn brofiad hynod ddymunol, a’r mwynhad hwnnw’n ychwanegu at ddifyrrwch y darlithoedd. Diolch i athrylith y darlithwyr, yr wyf eisoes wedi llwyr ymgolli yng nghywyddau godidog Dafydd Nanmor a chanu gofyn a diolch Ieuan Du’r Bilwg; rwyf wedi cael fy hudo gan chwedloniaeth Sieffre o Fynwy a chanu brud Iolo Goch; ac rwyf wedi mynd o dan groen emynau William Williams ac arwyddocâd Daniel Owen i’r nofel Gymraeg. Mae’r gwaith ar y modiwl ‘Cymraeg Llyfr a Chymraeg Llafar’ yn sicrhau bod ein hiaith cystal ag iaith unrhyw ysgolhaig, ac mae darlithoedd y modiwl ‘Cymraeg Ddoe a Heddiw’, sy’n ymdrin â thafodieithoedd lliwgar Cymru, yn hynod ddefnyddiol ar goridorau Pantycelyn!

Fy ngwendid mwyaf fel myfyrwraig yn yr Adran Gymraeg yw bod y radd yn esgus perffaith i wario ar lyfrau o bob lliw a llun. Rwy’n siŵr fy mod yn cadw Siop y Pethe a Siop Inc yn hapus iawn, heb sôn am ddŵad o hyd i drysorau ail-law yn siop Llyfrau Ystwyth. Rwyf ar bigau’r drain hefyd o eisiau cyfle i ymchwilio ymhellach i’r cyfoeth cenedlaethol sydd ar gael yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Rhaid imi hefyd ychwanegu mai braint oedd cael mynychu darlithoedd yn yr Hen Goleg, er mai dim ond am dymor yr oeddwn yno. Yr oedd hi’n brofiad rhagorol cael teimlo fel petawn yn camu yn ôl i oes ramantaidd y bedwaredd ganrif ar bymtheg bob wythnos, gan fethu â choelio fy mod yn eistedd ac yn astudio yn yr union le â rhai o gewri’r gorffennol.

Sicrha Adran y Gymraeg ac Undeb Myfyrwyr Cymraeg Aberystwyth (UMCA) fod yr ymdeimlad cryf hynny o Gymreictod a chymuned Gymraeg sydd wedi bod yn rhan annatod o’m bywyd a’m haddysg yn Nyffryn Nantlle yn parhau yma yn Aberystwyth, ac rwyf yn hynod falch am hynny.

Er hynny, mae Aberystwyth yn newid byd o Benygroes, ond mae’r dref hon ger y lli yn sicr wedi creu argraff dda arnaf. Mi ydwyf yn ysu i gael fy nghyfareddu’n llwyr gan waith yr ail dymor, a chael rhagor o bleser yn gwerthfawrogi barddoniaeth a rhyddiaith ein cenedl, yn enwedig fy arwyr o Ddyffryn Nantlle, sef y ddau gefnder T.H.Parry-Williams ac R.Williams Parry! A phwy a ŵyr, efallai fy mod i ar hyn o bryd yn astudio gyda rhai a fydd ymhlith y genhedlaeth nesaf o feirdd a llenorion disglair Cymru – ni fuasai hynny yn fy synnu o gwbl!

Llun Llio

Llio Elenid Owen, Rhan I, Cymraeg a Hanes

Dathlu carreg filltir – RSPB – Celebrating a milestone

[The RSPB celebrates its 125th anniversary this year. Howard Williams, Phd candidate, gives us an insight into the uses of birds in Welsh poetry of the Middle Ages: from the gentlemanly pursuit of hawking to preparing birds for the pot. He also explains the metaphorical uses of birds, either to flatter noble patrons (eagles, peacocks) and their wives (gulls), or as trustworthy love messengers.]

Fel mae’r RSPB wedi cyfaddef o dro i dro, nid gwarchod adar yn uniongyrchol yw eu prif rôl, er gwaethaf eu henw, ond gwarchod cynefinoedd lle gall adar ffynnu. Ac felly gyda theimladau cymysg bydden nhw’n edrych ar Gymru’r Oesoedd Canol: fe fydden nhw’n cymeradwyo’r dirwedd amrywiol a diffyg ffermio dwys ond yn dychryn wrth sylweddoli bod pawb bron yn arfer ymateb i aderyn prin trwy geisio ei fwyta. Ond, pa resymau bynnag oedd ganddynt, o leiaf roedd pobl y cyfnod yn cymryd cryn dipyn o ddiddordeb mewn adar. Roedd eu barddoniaeth yn ddrych i hynny ac yn rhyfeddol o amrywiol: tua thrigain o rywogaethau sy’n hedfan trwy’r cerddi. Dyma ychydig o esiamplau i gynnig blas bychan ar yr arlwy.
Un o ddiddordebau mawr y boneddigion, a oedd yn gyfrifol am gynnal y beirdd proffesiynol, oedd heboca ac, yn ei sgil, gyfnewid adar hela â’i gilydd. Achubai’r beirdd ar y cyfle i lunio cerddi yn gofyn i un uchelwr am aderyn fel anrheg (‘gosawg’ neu hebog tramor fel arfer) dros uchelwr arall. Yn ogystal â moli’r uchelwyr (a gobeithio cael dau ddogn o nawdd am un gerdd) mae’r beirdd yn cynnwys disgrifiadau manwl a dychmygus o’r gweilch hyn. Cynhwysir hefyd restrau go ffansïol o’r prae y byddai’r aderyn yn arfer ei ddal megis adar y bwn, crehyrod a garanod (cranes!) – a phob un ar eu ffordd i’r pot. Mae cerddi tebyg i ofyn am elyrch a pheunod wedi goroesi ac ynddynt, ar ôl cyfleu’n grefftus harddwch ac urddas yr aderyn, mae ambell i fardd yn mentro awgrymu rysáit bach a’r math gorau o win i’w hebrwng.
Byddai sawl math o aderyn yn cael eu hanfon hefyd at ferched fel negeswyr serch, megis gwylan ac ehedydd Dafydd ap Gwilym. Yn ddiweddarach, fe’u gyrrid at noddwyr i’w seboni a hyd yn oed at gyfeillion i dynnu eu coesau. Personoli adar oedd y fath ganu wrth gwrs ond ar ôl llyncu’r rhagdybiaeth ffantasïol hon gallwn weld yn aml ryw bwyslais ar ymarferoldeb, a hynny wrth ddewis aderyn sy’n gymwys i’r dasg sy’n ei wynebu, rhoi cyfeiriadau iddo a’i rybuddio rhag cael ei ddal mewn un ffordd neu’i gilydd gan helwyr.
Mae adar yn cael eu defnyddio’n aml gan y beirdd fel trosiad. Yn wir, anodd dod o hyn i gerdd o fawl neu ddychan heb gyfeiriad o’r fath. Nid yw llawer o’r trosiadau yn peri syndod, megis galw noddwr yn eryr a galw canwr (neu fardd) yn eos, ond mae sawl un yn fwy annisgwyl. Roedd tebygu rhywun i’r aderyn, iconaidd bellach, sy’n hedfan yn osgeiddig uwch tir Cymru, sef y barcud coch, yn fodd o’i sarhau, yn enwedig y newydd-ddyfodiad a oedd yn ceisio ymuno â rengoedd y boneddigion (er bod y beirdd yn ddigon parod i ffugio ach iddo mewn byr o dro). Ffordd o ganmol uchelwr, heb arlliw o awgrym ei fod yn ffroenuchel neu’n narsisaidd, oedd ei alw’n baun, a gwylan oedd ei wraig heb ensynio ei bod hithau’n drachwantus neu’n haerllug.
Adloniant poblogaidd oedd barddoniaeth yn yr Oesoedd Canol a byddai’r RSPB yn cenfigennu at faint o sylw a gafodd adar ynddi.

Howard Williams, ymgeisydd PhD sydd wrthi ar hyn o bryd yn gorffen traethawd ar adar yng ngwaith y cywyddwyr.

Trefnu’r Noson Llên a Chân: profiadau myfyrwyr Cymraeg Proffesiynol

[Two of the department’s Professional Welsh students reflect on their experiences organising an evening of literary and musical entertainment. It was a very successful event, and the skills gained will be of great help as they approach the next challenges this term!]
Llun Cymraeg Proffesiynol
Ar ddechrau ein tymor cyntaf yma fel myfyrwyr yn Aberystwyth cafodd ein dosbarth Cymraeg Proffesiynol y dasg o drefnu noson lenyddol. Roedd yn sicr yn her i bawb gan nad oedd gan yr un ohonom brofiad o drefnu noson o’r fath.

Y peth cyntaf a benderfynwyd oedd pa fath o noson roeddem ei heisiau, a’r teimlad cyffredinol gan bawb oedd ein bod eisiau trefnu noson a fyddai’n apelio at fyfyrwyr yn ogystal â’r cyhoedd. Penderfynwyd felly gael eitemau cerddorol yn ogystal ag eitemau llenyddol, a dyma sut y cawsom y syniad o drefnu noson llên a chân.

Ar ôl cael cyfranwyr a phenderfynu ar amser a lleoliad roeddem yn gweld pethau yn dod at ei gilydd yn reit daclus. Bu’n rhaid felly ddefnyddio sgiliau cyfathrebu er mwyn holi a fyddai siaradwyr gwadd yn fodlon cyfrannu, ac hefyd bu’n rhaid cydweithio a chyd-dynnu er mwyn cytuno ar drefniadau ar gyfer y noson. Roedd yn rhaid cael ychydig o gyhoeddusrwydd i’r noson ac fe wnaethom ni hynny trwy Facebook, gwefan Adran y Gymraeg a thrwy roi posteri o amgylch tref Aberystwyth. Yr unig beth i’w wneud wedyn oedd disgwyl am y noson ei hun!

Roedd pawb yn teimlo’n nerfus iawn cyn y noson ond fe aeth pob dim yn berffaith heb yr un broblem. Fe holwyd Bet Jones, enillwraig gwobr goffa Daniel Owen, gennym ni’r myfyrwyr am ei phrofiad o ysgrifennu ei nofel, Craciau, yn ogystal â rhai o’i syniadau am themâu a welir yn y nofel sydd yn berthnasol heddiw. Holwyd Llion Jones am ei gyfrol newydd, Trydar Mewn Trawiadau, sef casgliad o’i linellau a chwpledi o gynghanedd ar ‘Twitter’ ac hefyd am ei olwg ar farddoniaeth yn yr unfed ganrif ar hugain. Cawsom gyfle yma i ddatblygu sgiliau cyfathrebu unwaith eto, yn ogystal â chyfle i ddatblygu ein gallu i siarad yn gyhoeddus. Daeth Gwilym Bowen Rhys a Catrin Herbert hefyd i’n diddori â dwy gân yr un, ac fe atgyfododd Gwilym hen draddodiad Cymreig o ‘ganu pastwn’ – canu, tra’n cnocio pastwn ar y llawr i gadw curiad, sef rhywbeth a wnaed gan feirdd na fedrent fforddio offeryn. Roedd y cyfweliadau gyda Bet a Llion yn ddiddorol tu hwnt, roedd y perfformiadau gan Gwilym a Catrin yn swynol iawn, ac roedd perfformaid Gwilym yn sicr yn wreiddiol!

Cynhaliwyd cystadleuaeth gennym yn unol â’r noson. Rhoddwyd tasg i’r ymgeiswyr o lunio naill ai gerdd drydar; cerdd heb fod dros 140 o nodau cyfrifiadurol, neu ddarn o lên meicro heb fod dros 200 gair. Yn wir, daeth dau i’r brig dan feirniadaeth Dr Huw Meirion Edwards a Dr Mihangel Morgan i ennill tocyn llyfr gwerth £20 punt yr un. Roedd safon y gwaith yn fwy na boddhaol, ond roedd gwaith y ddau lenor buddugol yn llawn haeddiannol o’r gwobrau, a bydd y darnau yn ymddangos yn rhifyn nesafcylchgrawn Adran y Gymraeg, Y Ddraig. I gloi’r noson darllenodd Endaf Griffiths, sydd yn fyfyriwr yn yr ail flwyddyn, dameidiau o’i gerddi i’n diddanu cyn i ni gael paned a sgwrs.

Teimlwn yn ffodus iawn ein bod wedi cael bod yn rhan o’r noson; roedd yn sicr yn brofiad unigryw a dysgasom lawer o’i herwydd. Bydd y sgiliau a ddefnyddiasom o fudd mawr inni wrth fynd ati i olygu cylchgrawn llenyddol Y Ddraig y tymor hwn. Bydd angen sgiliau cyfathrebu er mwyn hel nawdd, a bydd cydweithio’n allweddol er mwyn cytuno ar gynnwys y cylchgrawn ac wrth ei olygu. Hoffem ddiolch ar ran y dosbarth i Dr Rhianedd Jewell ac i Dr Bleddyn Owen Huws am eu holl gymorth trwy gydol y dasg ac am ein helpu i drefnu noson lwyddiannus a llawn hwyl.

Diolch i Jacob Ellis am y llun.

Mared Jones a Rhodri Siôn, Rhan I, Cymraeg Proffesiynol

Swydd ddelfrydol cyn-fyfyriwr – Former students’ ideal job

[In this Welsh-language post, Ffion Mair Parrington explains why she chose to study at Aberystwyth. She also recounts the modules she most enjoyed, including ‘Cymraeg yn y Gweithle’ (Welsh in the Workplace) which led her to her ideal job as a professional translator.]

Mae’n rhyfedd meddwl yn ôl i’r union ddiwrnod pan benderfynais astudio ym Mhrifysgol Aberystwyth… Ail ddiwrnod yr Ysgol Ddeuddydd oedd hi, ym mis Medi 2009. Roeddwn, erbyn hynny, yn 17 oed ac wedi hen ddatgan mai Lerpwl oedd y lle i mi: dinas fawr, digon o siopau, bywyd cymdeithasol gwych – roedd popeth yno! Wel, bron iawn. Yn amlwg, doedd dim cyfle i astudio’r Gymraeg ym Mhrifysgol Lerpwl, a dyna oedd sail fy mhenderfyniad i ymweld ag Aberystwyth.

O fewn munudau roedd Glannau Mersi yn angof, wrth i mi glywed am y modiwlau amrywiol yr oedd gan Adran y Gymraeg i’w cynnig. Dysgais hefyd fod modd i mi astudio Cymraeg a Saesneg ar y cyd, rhywbeth a oedd o ddiddordeb mawr i mi gan fy mod eisoes wedi ystyried gyrfa fel cyfieithydd. Un o’r prif fodiwlau a lwyddodd i’m denu i’r Adran oedd ‘Y Gymraeg yn y Gweithle’, modiwl sy’n astudio’r defnydd o’r Gymraeg yng Nghymru gyfoes. Ychydig a wyddwn bryd hynny pa mor bwysig a fyddai’r modiwl hwn i mi!

Cefais dair blynedd wych yn astudio yn Aberystwyth, ac roedd naws agos-atoch Adran y Gymraeg yn golygu fod digon ogymorth ar gael petawn ei angen. Roedd maint yr Adran yn helpu i feithrin cyfeillgarwch unigryw rhwng y staff a’r myfyrwyr, ac roedd hynny’n gaffaeliad mawr. Un o’r modiwlau rwy’n cofio ei fwynhau fwyaf oedd ‘Dafydd ap Gwilym a’i Gyfoeswyr’. Roeddwn eisoes wedi cael blas ar waith Dafydd ap Gwilym yn y chweched dosbarth, felly difyr oedd treulio’r tymor yn astudio ei waith yn fwy manwl. Cefais hefyd gyfle i ysgrifennu Traethawd Estynedig ar lenyddiaeth ychwareli: pwnc addas iawn ar gyfer merch o Ddyffryn Nantlle!

Rwyf wedi sôn eisoes am fodiwl ‘Y Gymraeg yn y Gweithle’. Dilynais y modiwl hwn yn ystod fy mlwyddyn olaf ac roedd yn ofynnol fy mod yn treulio wyth diwrnod o brofiad gwaith ar leoliad. Treuliais fy nghyfnod gyda Prysg, cwmni cyfieithu yng Nghaerdydd, gan fwynhau’r profiad yn fawr. Roedd yn gyfle i weld y Gymraeg ar waith bob dydd, yn ogystal â dysgu rhagor am waith cyfieithwyr yng Nghymru. Yn ystod fy nghyfnod yno, cefais wybod bod ycwmni yn awyddus i recriwtio cyfieithwyr newydd, ac fe es amdani. Yn dilyn prawf a chyfweliad, roeddwn yn ddigon ffodus i gael fy mhenodi, ac rwyf bellach wedi bod yn Gyfieithydd dan Hyfforddiant gyda’r cwmni ers bron i chwe mis. Pwy fyddai’n meddwl y byddai un modiwl yn f’arwain at fy swydd ddelfrydol!

Mae gen i reswm i ddiolch i’r Adran, nid yn unig am fy helpu i gychwyn ar fy ngyrfa, ond am eu cymorth a’u cefnogaeth yn ystod fy nghyfnod yn y Brifysgol. Sori Lerpwl – Aber sy’n ennill bob tro!

Llun Ffion Parrington

Ffion Mair Parrington, BA Cymraeg a Saesneg (2013)

Dwy gadair i fyfyrwraig Adran y Gymraeg.

[This post congratulates third year student Megan Elenid Lewis on her literary successes at eisteddfodau held by the Young Farmers’ Association.]
Braint oedd cael bod yn bresennol yn seremoni gadeirio Clybiau Ffermwyr Ifanc Ceredigion 2 Tachwedd eleni, wrth i mi weld ffrind, Megan Elenid Lewis, yn sefyll uwchlaw gweddill y gynulleidfa ar ganiad y corn.
Yn ôl y beirniad, y Prifardd Gwenallt Llwyd Ifan, mae Megan yn ‘llenor o safon uchel iawn’ ac mae ei stori fer yn llawn ‘cyffyrddiadau cynnil’ am glirio hen aelwyd wedi marwolaeth yn y teulu. Yn ôl y sôn, mae cyfrinach yn cuddio ymysg hen bethau’r aelwyd. Dywed y beirniad fod Megan yn llenor sy’n astudio pobol, iaith a thafodiaith yn graff – ac mae’n sicr y byddai ei darlithwyr ar y modiwl ‘Ysgrifennu Creadigol’ yn cydsynio.

Bythefnos wedyn, 16 Tachwedd 2013, taith bell ar y ‘bws o’r bryniau’ ar hyd heolydd troellog yr A487 oedd o flaen Megan a’i theulu wedi iddi dderbyn yr alwad wrth CFfI Cymru yn dweud ei bod wedi ennill Cadair Eisteddfod Ynys Môn, 2013. Gyda’i theulu, ffrindiau a gweddill cefnogwyr Ceredigion yn dyst i’w llwyddiant, eisteddodd Megan yn hedd yr Eisteddfod.
Megan

Llongyfarchiadau gwresog iti Megan ar dy lwyddiant ysgubol. Rwyf i, fel sawl un arall, rwy’n siŵr, yn ysu am gael darllen y stori fer fuddugol. Pob lwc i’r dyfodol ac ymlaen at weddill y cadeiriau…

Gwenan Davies, Myfyrwraig Raddedig Dan Hyfforddiant Adran y Gymraeg a Chanolfan Gwasanaethau’r Gymraeg, BA Cymraeg ac Astudiaethau Ffilm a Theledu (2013)